Staat het zweet in je handen als je weer een afspraak moet maken? Lig je trillend in de tandartsstoel? Dan ben je niet de enige, want tweeëneenhalf miljoen Nederlanders delen je angst. Een bezoek aan de tandarts stemt bijna niemand vrolijk. Integendeel zo’ n tachtig procent van de bevolking ervaart in de behandelstoel enige mate van angst. Maar liefst 800.000 mensen consulteren jarenlang geen tandarts met alle gevolgen van dien.

Psycholoog Cor Anneese stelt dat tandartsangst veel te maken heeft met onzekerheid, angst voor pijn en controleverlies.



Uit onderzoek blijkt dat 220.000 kinderen tussen de vier en elf jaar bang zijn voor de tandarts en de oorzaak hiervan voor een groot deel bij de ouders ligt. Angstige ouders kunnen hun vrees en onzekerheid op hun kinderen overdragen, waardoor ze beter in de wachtkamer kunnen blijven. Andere oorzaken zijn traumatische ervaringen zich uitend in pleinvrees, sociale angsten en/of engtevrees die negatief op het tandartsprobleem inwerken.

In 1989 toonden onderzoekers in de Verenigde Staten aan dat tandartsangsten vaak samengaan met andersoortige angsten zoals hoogtevrees, vliegangst en engtevrees die “angstclusters” vormen.

Tandartsangst kan zich op verschillende manieren uiten, variërend van angst om flauw te vallen, vrees voor de injectienaald of voor de boor of zich uiten in angst voor de tandarts zelf.



Cor Anneese hecht veel waarde aan een goede samenwerking tussen de tandarts en zijn cliënt wat een positief effect op het zelfvertrouwen van de patiënt kan hebben.

Binnen de huidige tandheelkunde is men ook van mening dat informatie over wat de tandarts tijdens een behandeling precies gaat doen van belang hierbij is. Zodat niet alleen de patiënt weet hoe lang de behandeling gaat duren, maar dat deze met een handgebaar mag aangeven wanneer hij angstig of gespannen raakt. Met behulp van deze zogenaamde ‚Äòtell-show-do-methode’ kan veel negatieve stress tijdens een behandeling voorkomen worden.

In het zelfhulpboek ‚ÄòBang voor de tandarts’ wordt veel aandacht besteed aan het onderwerp Cognitieve Therapie met de jarenlang bestaande opvatting dat onredelijke gedachten en vooroordelen, tandartsangsten doen toenemen en in stand houden. Door hier aan te werken, werk je aan vermindering van je angst.



Belangrijke tips zijn :

Focus je in de wachtkamer op positieve aspecten zoals het belang van het tandartsbezoek op je gezondheid.

Vertel je tandarts over je angsten en waar je last van hebt.

Vraag je tandarts bij elke behandeling uitleg over wat hij gaat doen en waarom;

Maak duidelijke afspraken over de duur van de behandeling.

Overleg met de tandarts om zonodig twee afspraken voor één behandeling te maken.

Een afleidingsstrategie in de vorm van een puzzel of een koptelefoon met muziek kunnen bij een langere behandeling wonderen doen.



Tandartsbehandelingen zijn geen sinecure zeker niet wanneer je bedenkt dat de oplossing voor een angstprobleem voor de hand ligt.

Zo onderzocht de Britse tandarts Cumberbach wat er bij cliënten gebeurde als ze met een schakelaar in de hand de boor buiten werking konden stellen. De resultaten waren verbluffend. Proefpersonen maakten tijdens het boren nauwelijks gebruik van de schakelaar. Conclusie? Alleen al de gedachte ‚controle op de behandeling te kunnen uitoefenen’ was voldoende om ontspannen te blijven. Helaas ben ik zelf zo’n ingebouwde schakelaar in de leuning van de tandartsstoel nog nooit tegengekomen. Reden om alle zeilen bij te zetten en te werken aan de relatie tussen de tandarts en de patiënt. Maar ook zijn sociale vaardigheden naast het opheffen van onze vooroordelen en onredelijke gedachten van groot belang.

(Bang voor de tandarts, Uitgeverij Het Spectrum)