Uit je hoofd in je lichaam

Uit je hoofd in je lichaam

Je kent het wel je hebt het gevoel dat je dagen te kort zijn, je moet nog zoveel doen, het werk stapelt op, maar je bent moe. Je hartritme is sneller en je ademhaling zit hoog. Je kraakt af en toe met je nek en je voelt een druk op je voorhoofd. Toch ga je door. Je staat er niet bij stil, want er wordt wat van je verwacht en/of je verwacht wat van jezelf. Hoe zit dat nu eigenlijk met stress? Wat doet stress met het lichaam en je brein? Waarom negeren we stress en wat zouden we eigenlijk moeten doen?

Wat is stress?
We kennen allemaal wel het gevoel dat het ons even te veel wordt. Je gezin, je werk, je familie, je vrienden, het vraagt allemaal je aandacht. Je hebt het druk. Dat is meestal nog wel te handelen, maar komt er iets anders bij zoals problemen op je werk, problemen binnen het gezin of je moet dingen op werk doen die je moeilijk vindt, dan is dit het juiste recept voor stress. De druk en de spanning loopt op en houdt aan.

Wat doet het met je lichaam?

Even stress is geen ramp. Een bepaalde mate van stress kan je lichaam prima aan en heeft zelfs een bepaalde nut. Stress heeft als doel om je lichaam is staat van paraatheid te brengen. Het zet aan tot actie. Wanneer de actie gedaan is, komt er weer ontspanning en herstel. Echter wanneer stress, langdurig aanhoudt en er geen herstel is, dan betekent dit roofbouw op je lichaam. Door langdurige stress treedt er een ontregeling in je lichaam op.
Stresshormonen zoals cortisol nemen toe en blijven verhoogd. Een verhoogd cortisol niveau kan op verschillende manieren een negatief effect hebben op het lichaam en het brein. Zo kan het leiden tot slaapproblemen (vroeg wakker worden), een disbalans in je bloedsuiker, diabetes, gewichtstoename (met name rond de buik), cardiovasculaire problemen (vernauwde aderen), problemen met het immuunsysteem, problemen met de spijsvertering en vruchtbaarheid. Een verhoogd cortisolniveau is ook geassocieerd met structurele degeneratie van de hippocampus (een deel van de hersenen dat een belangrijke rol speelt bij de opslag van informatie) en verslechterd functioneren van de prefrontale cortex. Dit leidt tot geheugenproblemen, maar ook problemen met executieve functies en emotionele processen.

Waarom negeren wij belangrijke signalen in ons lichaam?
Sommige mensen zijn gevoeliger voor stress dan anderen, maar wat is het verschil tussen mensen die volledig opgebrand raken en mensen bij wie dat niet gebeurd? Het verschil zit hem in persoonlijkheid en de mate van herstel die iemand kan pakken. Net als sporters is het namelijk belangrijk dat je na een stressvol moment of een stressvolle dag (extreme inspanning) kan herstellen. Niet iedereen doet of kan dat. Het is namelijk makkelijker om door te gaan. We zijn al gejaagd en draven maar door op de automatische piloot. We negeren alle signalen van ons lichaam. Moe zijn komt niet uit. We zetten ons er steeds overheen, want dingen moeten gedaan worden. Het lijkt functioneler om in ons hoofd te zitten en maar in actie te blijven. Op korte termijn levert dat het meeste op. We vergeten ons lichaam en zijn er totaal niet meer bewust van. Ons lichaam moet heel hard schreeuwen, willen we er naar luisteren, maar dan is het vaak te laat.

Wat zouden we eigenlijk moeten doen?
Het is belangrijk dat we het functioneren van ons eigen lichaam begrijpen. Hoe reageert ons lichaam op stress en welke signalen geeft het af? Dit helpt om meer bewust te worden van signalen die het lichaam ons geeft. Door regelmatig rustmomenten in je dag in te plannen,
blijft er ruimte om te voelen en na te gaan hoe je erbij zit. Gaat het nog goed? Hoe is ademhaling? Heb je pijn in je nek? Op het moment dat je je er bewust van bent, kan je er ook pas wat mee doen. Verder is het cruciaal dat je na drukke perioden voldoende herstel pakt. Pak je ontspanning, zodat je cortisol niveau kan dalen, je lichaam zich kan herstellen en terug in balans kan komen.

Biofeedback is een zeer geschikte en waardevolle methode om meer inzicht te krijgen in het functioneren van je lichaam en te leren je stresssignalen te herkennen. Bij biofeedback worden lichaamssignalen zoals bijvoorbeeld de spierspanning, je ademhaling, huidgeleiding, handtemperatuur of hartslag gemeten en teruggekoppeld ofwel zichtbaar gemaakt (feedback). Het geeft je inzicht in de manier waarop je lichaam reageert op spanning en ontspanning. Middels de feedback leer je je lichaamssignalen herkennen en beheersen en kan je jezelf trainen om weer in balans te komen.

Ilse Mennen van psychologie praktijk Brainnetwork

Gestrest? Kom in actie

Gestrest? Kom in actie

Het woord stress heeft in onze maatschappij een negatieve betekenis gekregen, maar we hebben wel allemaal een bepaalde opwinding nodig. Dus ga soms even uit je comfortzone. Dit bevordert je persoonlijke groei. Daarover geeft Sonja Kimpen zinvolle tips. Zij schreef Sterker dan stress.

Wat het leven onaangenaam maakt, zijn zaken als: echtscheiding, verlies van een baan, ziekte enzovoort. Je voelt je dan zo machteloos, dàt veroorzaakt de problemen. In actie komen geeft je het gevoel van controle terug.
Als een ziekte je in de ban heeft, heb je toch nog controle over wie je in je leven spreekt en ziet.
Het zijn je gedachten die bepaalde emoties laten ontstaan. Als je je gedachten leert controleren, kun je je emoties beter beheersen. Je kunt bewust kiezen voor andere gedachten.

Luister hier naar het hele interview van gezondheidsnieuwsradio.nl:

Heilzaam effect van zingen in een koor

Heilzaam effect van zingen in een koor

In een koor zingen kan mensen helpen die te maken hebben met psychische of psychiatrische problematiek. Door deze zangactiviteit verbetert de stemming. Daarnaast nemen het gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen toe, zo blijkt uit onderzoek door de universiteit East Anglia.

Deze universiteit evalueerde de effecten van zingen in een koor bij de koorleden. Het koor werd in 2005 opgericht uit cliënten van een psychiatrisch ziekenhuis. Deze leden geven aan dat het helpt dat koorleden naar elkaar omkijken en elkaar steunen, wat het vertrouwen in de ander en in zichzelf versterkt.
De onderzoekers beamen op basis van het zes maanden volgen van twintig koorleden dat het samen zingen echt helpt, zodat mensen met psychiatrische problematiek beter opgewassen zijn tegen dagelijkse stress en frustraties. Het beter leren ademhalen bij het zingen verlaagt stressniveaus.

De drempel om lid te worden van een koor is laag en de kosten zijn gering, terwijl de opbrengsten voor de mentale gezondheid goud waard zijn.

Energydrink

Het regelmatig drinken van energydrink leidt tot een hoge kans op gedragsproblemen en daarmee samengaande negatieve ervaringen op school. Daarnaast is de kans op overgewicht ook vele malen groter.

energyDeze conclusies komen uit een onderzoek onder achtduizend jongeren uit Slowakije. Waarschijnlijk geldt net als voor jeugdigen uit ons land, dat veel van deze groep jongeren het ontbijt overslaan. In plaats van fruit en groentes te eten, kiezen zij voor een quick boost met de energydrink.
Volgens de onderzoeker laten de gegevens een duidelijk verband zien tussen het vaak drinken van energy en het voorkomen van agressief gedrag. Jongeren die dagelijks deze cafëinehoudende frisdrank drinken, hebben meer kans betrokken te worden bij pesten en vechten. Dit komt waarschijnlijk doordat het samengaat met het binnenkrijgen van de combi van veel suiker en cafeïne.

Het advies aan ouders is dat zij beter de eetgewoonten van hun kinderen volgen. Mensen zouden betere informatie moeten krijgen over de negatieve gevolgen van het veelvuldig consumeren van zowel frisdrank als energiedrankjes.

(Holubcikova, J., september 2016, Eating habits, body image and health and behavioural problems of adolescents, Rijksuniversiteit Groningen)

Hoe bepaal je de onderwijsbehoeftes van je kind?

Sinds 1 augustus 2014 is het passend onderwijs ingevoerd. Hiermee wordt bedoeld dat alle leerlingen een plek moeten krijgen op een school die rekening houdt met hun beperking, maar die ook uitgaat van hun kwaliteiten en mogelijkheden. Hierdoor wordt het lesgeven voor leerkrachten extra intensief. Dit heeft gevolgen voor alle kinderen in de klas. Daarom is het belangrijk om per kind de onderwijsbehoeften in kaart te brengen, zodat er gerichter onderwijs gegeven kan worden.

KindPsychologisch onderzoek
Tegenwoordig worden kinderen steeds vaker psychologisch onderzocht. Dit kan wanneer er
sprake is van een leer- of gedragsprobleem. Maar ook kan het erg zinvol zijn om onderzoek uit te voeren om onderwijsbehoeftes te bepalen. Zo ontstaat er een beter inzicht in de sterke kanten van het kind. Dit kan gedaan worden aan de hand van een intelligentieonderzoek en daarnaast te bekijken op welke manier het kind het beste informatie verwerkt en onthoudt en dus het maximale uit zichzelf kan halen.

Inzicht in de sterke kanten van je kind
Uit het onderzoek komt naar voren wat de sterke kanten zijn van het kind en welke vaardigheden nog minder sterk ontwikkeld zijn. Ook wordt gekeken op welke manier de minder sterke kanten gecompenseerd kunnen worden. Op deze manier kan bepaald worden hoe het kind het beste tot zijn recht kan komen in de klas. Als de onderwijsbehoeftes goed in kaart zijn gebracht, kunnen ouders en leerkrachten het kind beter begrijpen en op deze behoeftes inspelen. Ook wordt het kind zelf bewust van zijn of haar sterke kanten en leert deze toepassen in allerlei situaties.

Begeleiding bij het inzetten van de sterke kanten
Alleen al het inzicht in eigen sterkten, zal een kind helpen om het maximale uit zichzelf te halen. Wanneer er meer tools of handreikingen nodig zijn, kunnen kinderen in begeleiding komen op de praktijk. Tijdens de begeleiding zullen ze strategieën leren die toepasbaar zijn op school. Dit sluit uiteraard aan bij de sterke kanten van het kind. We kijken naar een benadering die oplossingsgericht is. Dus niet: ‘wat lukt niet’ maar juist ‘wat lukt wel, en hoe bereik je dat?’ Dit ga je samen met het kind uitzoeken door te brainstormen en het kind te laten ervaren welke strategie het beste werkt.

Mirthe Booyink, MSc.
Kinderpsycholoog MiCare Amersfoort