|
Hi Meis,
rot allemaal hoor! Je wilt niemand pijn doen - en het breekt je bij de handen af - en dan krijg je je nog stank voor dank ook. Of ben je ondertusen boos uitgevallen (omdat je ook maar een mens bent en geen heilige).
Heb je ooit gehoord van "de reddingsdriehoek"?
Het is een schema, dat wellicht wat licht in de duisternis kan brengen. Het gaat over relaties, over hoe mensen met elkaar omgaan en oneerlijke verwijten. (Vooral de vervolger is dol op verwijten.)
Je hebt 3 posities: de redder, de vervolger en de positie van hetzij het slachtoffer hetzij de zielepoot.
Je kunt als mens soms in 2 of 3 posities tegelijk zitten - en soms is het binnen een gezin zo, dat bijv. vader in opzicht 1 een slachtoffer is, maar in opzciht 2 een vervolger, etc. etc.
De redder gaat ervan uit dat een ander een taak of bezigheid niet zelf kan
en neemt de verantwoording over van degene: “Ach kind, kom maar, ik
doe het wel”. De redder "leert" de ander: "jij bent machteloos, jij kan niets". Of misschien wel: "Ik wil niet, dat je dit kunt"...
(De redder heeft daar zo zijn/ haar eigen redenen voor. Bijv. moeders kunnen opzien tegen het "lege nest" en een of meerdere kinderen klein houden.)
Slachtoffer/ zielepoot
De weerbaarheid, zelfredzaamheid, etc. wordt niet ontwikkeld door de redder (of soms zelfs actief tegengewerkt), waardoor je de mindere bent/ wordt en machteloos blijft/ wordt. (Die hulpeloosheid kan een beschaamd gevoel geven).
De zielepiet is degene die ontdekt heeft, dat als je "een zielig gezicht trekt", mensen voor je gaan rennen. (Zielepiet duwt anderen de reddersrol in.)
Vervolger.
Variant 1: de redder heeft de passiviteit van een ander versterkt door hen niet op zijn/haar kracht aan te spreken, maar op zijn/haar machteloosheid. Met het gevolg dat de ander het nooit leert en de redder het “altijd weer alleen moet doen”. De redder heeft er genoeg van en gaat verwijten maken ("vervolgen"). Dit is een kans om uit de driehoek
te stappen - maar daar hoort wel het besef bij, "dat je het hier zelf naar gemaakt hebt" (of ten minste dat je er een rol in speelde - al dan niet uit gewoonte of vrije keuze... En dat een x aantal dingen voortaan anders moeten. (Moeten: tja, wie doorgaat met redden, zal op gegeven moment weer deze vervolgerswoede krijgen....)
Want eigenlijk is het een oneerlijk verwijt, "ik moet het weer alleen doen". Om de tafel en overleg!
Variant 2: ook het slachtoffer kan er op gegeven moment genoeg van krijgen. Op zich prima, dat is een kans om de hele reddingsdriehoek af te breken. De woede "jij maakt/ houdt mij afhankelijk!" kan volstrekt terecht zijn. Ook hier: het heeft zin, om wel te onderkennen dat voortaan de passiviteit geweigerd moet gaan worden, eigen initiatief geboden is, verantwoordelijkheid etc. etc. etc. (Waar de redder wellicht niets aan vindt...)
Let wel: dit allemaal in de smiezen krijgen kan een enorm proces zijn...
Mbt. opvoeden zijn dingen ingewikkeld.
Een moeder die een kleuter dingen uit handen neemt, kan groot gelijk hebben: dat is gewoon goed, verantwoord opvoeden.
Maar een moeder die bijv. een knul van 14 nog achter op de fiets naar school brengt ("Ja, maar hij heeft geen verkeersinzicht!!") is beslist fout bezig. Die moeder is duidelijk aan het "redden" en haar kind is geen zielepiet, maar het slachtoffer van een slechte opvoeder.
(In feite wordt dit kind verwaarloost: een kind moet verkeersinzicht leren! Deze moeder offert in feite haar kind op aan haar eigen angst. Want reken maar, dat die knul gepest wordt op school...)
Er is een groot verschil tussen "zielepiet" (= iemand die kiest voor een passieve rol) en "slachtoffer" - iemand die niet gekozen heeft,
maar op de verkeerde plek terecht is gekomen.
Uiteraard: als 1 persoon met de driehoek wil stoppen, kan dat op heftig verzet/ vervolgingsgedoe van andere personen stuiten!
Het gevaar is, dat de woede van de vervolger ogenblikkelijk een nieuwe "ronde" inzet, waarbij de ander de zielepoot- positie instapt: "Na alles wat ik voor je gedaan heb, krijg ik stank voor dank!"
(Is eigenlijk zielepoot gemengd met vervolger...)
En een volgende ronde: "Oh, hij/zij heeft zo veel voor me gedaan en nou heb ik hem/ haar onrecht aangedaan, zie je wel, wat ben ik stom en fout en onmogelijk..." De schaamte die de aanval opriep, duwt je weer in een machteloze positie. (Schuld en schaamte zijn uiterst effectieve manieren om iemand machteloos te maken en daarmee in de slachtofferrol te werken. Vervolgers zijn er 'dol' op - anderen zich schuldig laten voelen...)
Je kunt ophouden met REDDEN door 50 % van het werk te weigeren en/of
50 % van de verantwoordelijkheid op je te nemen. Die 50% is om een idee te geven.
Op papier klinkt het simpel: blijf bij je "eis": ik wil zelfstandig zijn - dit houdt mij afhankelijk. Ik wil bijv. zelf meebeslissen. Of: ik wil dingen leren en zo leer ik het nooit.
(Soms kan een beetje stroop wonderen doen: "Ja, je hebt op zich veel voor me gedaan, maar NU wil IK het anders!)
Of het waar is, dat een redder veel voor je doet?
Wellicht heeft iemand je hele huis geverfd, wat een boel werk is.
Maar als die persoon dat deed met zijn/ haar eigen belang voorop, terwijl jouw afhankelijkheid, of alsof het platwalsen van jouw mening niet erg was - dan ziet het plaatje er heel anders uit....
Een fietsband plakken leer je, door een paar keer te kijken - en het daarna zelf te proberen.
Waarbij "vallen en opstaan" mag - of misschien wel moet.
"Vallen en opstaan" is in feite hartstikke positief - het is GEEN teken van onbekwaamheid, het is HET kenmerk van LEREN en een goede moeder, coach, docent etc. hoort zich daar alleen maar over te verheugen.
"Eerst een paar keer willen kijken" is geen slachtoffergedrag! (Tenzij iemand er verveeld bij staat, zonder op te letten...)
Okee, het vallen is niet leuk en als et bij vallen zonder opstaan blijft, leer je idd niets. "Vallen en opstaan" is het parool...Voor bemoediging etc. heb je nou juist die coach."Kom op! Probeer het nog eens! En laten we even nadenken hoe het net een klein beetje anders kan" - is geen redden, maar aanmoedigen. Tenzij je als coach het gevoel krijgt, dat iemand er expres bij gaat liggen.
En kun je iets echt niet - dan (het IS pijnijk) erken je ook dat gewoon. (Hoe gewoner je dat doet, hoe beter!!)
Ook dat probeer je te benoemen als iets dat simpelweg kan worden aangepakt, geen definitieve waarheid die tot aan het einde der tijden waar blijft.. Redders zijn principieel tegen veranderingen en dus ook principieel tegen leren.)
De machteloosheid van de zielepoot moet met beslistheid bestreden worden, maar het hoeft beslist niet "hardhandig" en verwijten zijn principieel uit den boze. (Verwijten maken doet de vervolger.) Veel zinniger is het, goed na te denken/ met elkaar te praten hoe het voortaan anders en beter zou kunnen.
|
Inloggen
Registreren
Help
Zoeken
