Je staat in het Amstel hotel aan de balie en hebt zojuist een kamer besproken. Een man met lange baard, driedelig pak (de combinatie doet je glimlachen), stelt naast je in keurig Engels de vraag of er nog een kamer vrij is. Iets in zijn stem komt je bekend voor, dat rustige, bijna meeslepende en melancholische, waar heb je dat eerder gehoord? Toevallig valt je blik op zijn paspoort dat de baliemedewerkster in haar handen heeft. Je ziet in een flits ‘Osama’ staan. Hij loopt rustig weg naar buiten en zijn loop komt je zo bekend voor. Je volgt hem en ziet dat hij in een jaren ’70 Mercedes stapt waarin 2 Arabisch uitziende mannen (met baard) jou indringend aankijken. De Mercedes haast zich weg. Je bemerkt dat je hart sneller is gaan kloppen, je handen zijn nat van het zweet. Je wisselt een blik met de baliemedewerkster en kijkt elkaar verbaasd aan: dit kan toch niet?

Met je mobiel bel je 112, één dag later ben je wereldnieuws, staat CNN voor je deur, wil Bush jou uitnodigen‚Ķ



Onze ideeën zijn wezenlijk voor ons welzijn, ons emotionele evenwicht, ons overleven (in dit geval letterlijk). Het bovenstaande verwacht je niet, komt niet voor in je beeld van de wereld. Een cappuccino drinkende Bin Laden op het Leidse plein is niet bepaald jouw voorstelling van een onbezorgde zaterdagmiddag. Daarom zou Osama rustig ongestoord zijn gang kunnen gaan in Nederland. Hij zou niet gepakt worden. We leven namelijk op basis van verwachtingen, zogenaamde scripts of schema’s die ervoor zorgen dat we het dagelijkse leven aankunnen. Zo kabbelen wij in ons leven voort. Helaas heeft dit ook een keerzijde: we veranderen nauwelijks, waarom zouden wij ook? Alles loopt toch? Alles gaat toch ‚Äòzijn gangetje’? Pas bij heftige emotionele gebeurtenissen kunnen onze schema’s door elkaar gegooid worden, helaas vaak met zoveel geweld dat het ons enige tijd kost om hier weer bovenop te komen. Al-Quada weet dit. Osama heeft genoeg colleges psychologie in Engeland gevolgd. Hij maakt met zijn compagnons ook graag gebruik van onze schema’s die ons zo geruststellen en ons leventje doen leven. Juist hierin zit het gevaar van onze moderne westerse, welvarende samenleving: het gaat allemaal té soepeltjes. En net zoals bij psychotherapie veranderen wij pas als het écht nodig is, vaak als het al te laat is.

Al-Quada is een soort psychotherapeut, met hele eigen ideeën en een beetje confronterend geef ik toe. Zij lijken de enigen die onze schema’s kunnen doen veranderen. In de hoop dat dit leidt tot meer stilstaan bij wie we zijn, waar we naar toe willen, en het besef dat wij van elkaar afhankelijk zijn. Al-Quada is dé toets voor onze manier van denken en doen.



Hoe simplistisch Bush en consorten ook zijn, dit hebben zij in hun campagne tegen terreur heel goed door. Echter, Bush wil niet veranderen maar reageert net zoals de meeste mensen in psychotherapie: zich krampachtig vasthouden aan oude denkbeelden en gewoontes in de hoop dat het dan allemaal wel goed komt. Maar ik heb slecht nieuws: veranderen zal altijd pijn blijven doen. En veranderen zullen we moeten, goedschiks of kwaadschiks. Dus als je een volgende keer op een terrasje zit en een man met een driedelig pak en een lange baard ziet met dat aparte loopje, denk dan eens creatief…