Stress

You are currently browsing the archive for the Stress category.

Burn-out, één van de zogenaamde ongedifferentieerde somatoforme stoornissen, wordt gekenmerkt door klachten zoals vermoeidheid, hoofd- en nekpijn, prikkelbaarheid en concentratieproblemen. De klachten hangen meestal samen met langdurige overbelasting en spanningen in de werksituatie.
In een studie van de Radboud universiteit Nijmegen in samenwerking met HSK en Brainclinics Diagnostics, werden voor het eerst verschillen gevonden tussen het brein van patiënten met een burn-out en gezonde proefpersonen. Dit is bijzonder, want eerder was een burn-out niet objectief vast te stellen. Sommige burn-outklachten lijken op symptomen van een depressie of chronische vermoeidheid (CVS), wat voor onduidelijkheid zorgt. In sommige landen, waaronder Amerika, wordt de diagnose burn-out dan ook nog niet erkend.

De proefpersonen die aan de studie meewerkten, kregen diverse neuropsychologische en EEG-onderzoeken. Hieruit bleek onder andere dat mensen met een burn-out moeite hebben informatie automatisch te verwerken. Zij moeten dit dus bewuster doen, wat een grotere mentale inspanning vergt. Dit verklaart mogelijk de geestelijke vermoeidheid die bij burn-out patiënten veel voorkomt. De combinatie van de gevonden EEG-veranderingen is uniek voor burn-out, en vormt dus een objectieve maat voor het vaststellen hiervan.

De onderzoekers benadrukken dat dit een eerste onderzoek is, en dat verder onderzoek bij een groter aantal proefpersonen nodig is.

Bron: Radboud Universiteit Nijmegen

Huiselijke stress en geweld in de buurt verergert de klachten van astma bij kinderen. Dat blijkt uit onderzoek bij 8-14 jarigen.

Ernstige astma heeft een grote invloed op het leven en welzijn van kinderen. In de huidige studie werd onderzocht welke invloed stress bij ouders en criminaliteit in de directe omgeving heeft op de ernst van astma bij kinderen. Het onderzoek werd uitgevoerd bij 561 kinderen met aangetoonde astma.
Via vragenlijsten en informatie van artsen werden de ernst van astma, stress bij de ouders en de mate waarin deze bloot stonden aan geweld bekend.
41% van de kinderen leed aan matige tot ernstige astma. De kans om in deze categorie te vallen bleek significant geassocieerd te zijn met stress bij ouders of verzorgers, het wonen in een criminele buurt, het zien van geweld of het horen spreken over geweld. Uit de analyses blijken stress en geweld de belangrijkste factoren zijn die de ernst van astma bepalen.

(Eurekalert)

Vrouwen eten meestal gezonder dan mannen, omdat ze beter letten op de calorieën en meer groenten en fruit eet. Behalve dan als ze last krijgen van stress – dan krijgen ze een hang naar junk food. Bij mannen is het precies andersom, ontdekten psychologen van Montclair State University.

De onderzoekers deden eerst proeven met vrouwelijke studenten. Die kregen in een lab de mogelijkheid om chips, M&M’s, pinda’s of druiven te eten. De studenten kregen te horen dat de snacks een blijk van waardering waren. De onderzoekers hielden bij hoeveel ervan gegeten wordt. Zij zorgden ervoor dat de ene helft van de proefpersonen onder stress stond, en de andere helft niet. De stressgroep moest vraagstukken oplossen waarvoor geen oplossing bestond, de ongestreste groep kreeg vraagstukken waarop wel een antwoord mogelijk was. Daarna herhaalden de onderzoekers hun experimenten met mannelijke studenten.
De geconsumeerde hoeveelheid voedsel veranderde niet door de stress. Het soort voedsel dat de studenten aten veranderde wel. Mannen gingen gezonder eten door stress, vrouwen juist ongezonder.
De onderzoekers vermoeden dat psychologische verschillen tussen mannen en vrouwen het verschil veroorzaken.

(Appetite. 2007 Nov;49(3):696-9.)

Hoe meer stress je werk met zich meebrengt, hoe groter de kans op een hartaanval. Dat schrijven cardiologen van University College London deze maand in European Heart Journal.

De onderzoekers probeerden het mechanisme waarlangs stress schadelijk is voor hart en bloedvaten te achterhalen, Daarom volgden zij een groep van tienduizend ambtenaren gedurende 15 jaar. Via een vragenlijst werd de mate van stress op het werk bepaald en daarnaast registreerde de groep hun gezondheid.
Uit de data komt naar voren dat oudere werknemers beter bestand zijn tegen stress kunnen dan jongere. Wellicht trekken oudere werknemers zich minder erg aan van wat het management vindt of voorstelt.
Het schadelijke effect van teveel stress op het werk is te verminderen met eenderde door veranderingen in je levenssijl door te voeren. Gezonde voeding blijkt een beschermende factor. Hoe meer groenten en fruit je eet, hoe minder gemakkelijk werkstress leidt tot hart- en vaatziekten.
Drinken en roken vermindert de schadelijkheid van van werkstress een beetje. Niet-drinken komt in de studie als een risicofactor naar voren, terwijl rokers met serieuze stress maar een lichte verhoging van de kans op hart- en vaatziekten lijken te hebben.
Overige risicofactoren: een te grote vetmassa, te weinig lichaamsbeweging en een voedingspatroon met te veel slechte koolhydraten en slechte vetten.

(Eur Heart J. 2008 Mar;29(5):640-8.)

Tot nu toe werd nooit een rechtstreeks verband tussen aanwezigheid van continue stress en kanker aangetoond, maar alleen vermoed. Amerikaanse onderzoekers hebben nu ontdekt dat een hormoon dat bij stress veel wordt aangemaakt, adrenaline, de dood van kankercellen in de prostaat en borst tegengegaat.

Het onderzoeksteam werd aangevoerd door G. Kulik, een bioloog. Hij stelt dat onderzoeken onder grote groepen mensen nooit eenduidige resultaten hebben opgeleverd. Daarom stelde hij zich voor zijn onderzoek de directe vragen: is er samenhang tussen stress en kanker en zo ja, hoe werkt het mechanisme dan op cellulair niveau?
Adrenaline komt in grote hoeveelheden vrij met name bij angst en stress, en komt verhoogd aanwezig wanneer er sprake is van depressiviteit. Een eiwit (BAD) dat kankercellen doodt, werkt niet langer wanneer adrenaline aanwezig is.
Beta-blockers blokkeren adrenaline en bij mannen die deze medicatie gebruiken tegen hoge bloeddruk komt minder prostaatkanker voor dan gemiddeld, zo stelt Kulik.
Het onderzoek van Kulik betekent veel voor de preventie van kanker, maar evengoed ook voor de behandeling ervan. Het is belangrijk voor mensen die gevoelig zijn voor stress om hen te leren om beter met stresserende situaties om te gaan. Nu kan ook worden gekeken langs welke wegen het mogelijk is om het effect van adrenaline te remmen.

(Journal of Biological Chemistry, april 2007)

Teveel en langdurige stress bij de ouders verslechtert de immuniteit van hun kinderen, wat de kans op ziek worden verhoogt. Dat komt doordat het leven in stressvolle omstandigheden tot een slecht afweersysteem leidt. Dat zeggen Amerikaanse onderzoekers.

ziekkind.jpgZij volgden gedurende twee jaar een groep kinderen in de leeftijdsrange 5 tot 11 jaar. De data van de onderzoekers laten zien dat dat kinderen met gestreste ouders vaker koorts krijgen. Hun ‘natural killer cells’ hebben een verhoogde activiteit. Dat zijn cellen die belangrijk zijn bij de afweer van virusinfecties. De interactie tussen ouders en kind zou geen invloed hebben op de gezondheid van het kind, maar chronische stress heeft wel een duidelijk effect.
Al eerder bleek dat kinderen met aanleg voor astma en eczeem gevoelig zijn voor stress in het gezin. Ook was al bekend dat stress bij ouders ertoe leidt dat de kinderen problemen hebben op sociaal-emotioneel vlak.

(Archives of Pediatric and Adolescent Medicine)

Langdurig aan zware stress blootstaan kan de ontwikkeling van de hersenen bij kinderen belemmeren. Dat komt waarschijnlijk doordat bij kinderen met een posttraumatische stress-stoornis (PTST) het gehalte aan cortisol continu verhoogd is. Dat leidt tot remming van de groei van de hippocampus, een gebied in de hersenen dat belangrijk is voor het geheugen en emotieregulatie.

Dat komt naar voren uit een onderzoek door de medische devisie van de Stanford University bij 15 kinderen, die te maken hadden met PTST door een geschiedenis van lichamelijke, emotionele of seksuele mishandeling. Er is al bekend dat dergelijke ingrijpende gebeurtenissen de ontwikkeling op sociaal-emotioneel gebied in de weg staan. Het onderzoek van de Stanford wetenschappers besloeg kinderen van wie de leeftijd in de range van 7 tot 13 jaar lag. Ze maten de omvang van de hippocampus aan het begin en het eind van het onderzoek, dat anderhalf jaar duurde.
Na correctie voor geslacht en lichamelijke rijping bleek uit de data dat kinderen met ernstige PTST-symptomen een hoog cortisolgehalte hadden. Ook bleek de hippocampus relatief klein.
Dit gegeven kan verklaren waarom getraumatiseerde kinderen een grote kans lopen op het ontwikkelen van angsten en stemmingsproblemen, wanneer ze volwassen zijn. De cognitieve belemmeringen die de te kleine hippocampus veroorzaakt maken dat de kinderen niet optimaal kunnen profiteren van therapie.
Vooral kinderen die een genetische aanleg hebben voor angstklachten kunnen totaal niet omgaan met de langdurige stress, die een traumatische ervaring met zich meebrengt.
Het is voor het eerst dat een onderzoek gedaan wordt naar de hersenwerking bij getraumatiseerde kinderen. Tot nu toe is veel bekend geworden op basis van onderzoek bij dieren.

(Pediatrics, Vol. 119, pp. 509-516 maart 2007)

Langdurig verhoogde stress tijdens de zwangerschap is ongunstig voor de cognitieve mogelijkheden van het kindje. Dat zeggen wetenschappers van het Imperial College in Londen.

Uit hun gegevens komt naar voren dat het IQ van kinderen van gestreste moeders gemiddeld tien punten lager ligt dan dat van hun leeftijdgenoten. Dit verklaren zij vanuit het feit dat langdurige stress leidt tot verhoogde uitstoot van cortisol. Via de bloedbaan van de de moeder zou dit stresshormoon de hersenen van de foetus bereiken en dat zou niet gunstig zijn. De onderzoekers opperen dat cortisol leidt tot aantasting van cognitieve functies die bepalend zijn voor de toekomstige sociale vaardigheden, taalvaardigheden en geheugenfunctie. Er zijn trouwens ook andere verklaringen mogelijk voor het gevonden verschil in IQ-scores. Immers, ook omgevingsfactoren kunnen een effect gehad hebben op de mentale leeftijd van het kindje. Die zouden wel eens ongunstiger geweest kunnen zijn bij de gestreste vrouwen.
De onderzoekers gaan nu zo ver dat zij stellen dat 15% van de ADHD-diagnoses volgens hen toe te schrijven zijn aan stress tijdens de zwangerschapsperiode.
Gisteren zijn de resultaten van dit onderzoek naar buiten gekomen en besproken bij een conferentie van psychiaters. De officiële publicatie moet nog volgen. Via o.m. het ANP zijn de resultaten nu al in de Nederlandse pers terechtgekomen.

De normale zwarte Engelse thee zorgt voor ontspanning en werkt daarmee een teveel aan stress tegen. Het stresshormoon cortison neemt zelfs bij blootstelling aan een spanningsvolle situatie af bij theedrinkers.

theeDe University College London heeft dit positieve bericht naar buiten gebracht. Men baseert zich op een onderzoek onder 75 mannen met een gemiddelde leeftijd van 33 jaar. De groep werd als eerste gevraagd om te stoppen met het drinken van thee, koffie en cafeïne bevattende drankjes. Daarna werden twee groepen samengesteld. De ene groep kreeg voor een periode van zes weken een mengsel van zwarte thee met fruitsap, die alle werkzame bestanddelen van zwarte thee in zich had. De andere groep kreeg een drankje met identieke smaak, maar dan zonder thee. 
Beide groepen kregen taken te doen, die veel weg hebben van de normale stresserende bezigheden. Tegelijkertijd werd gemeten hoe het zat met het gehalte aan stresshormonen, de bloeddruk en hartslag. Er werd ook gevraagd naar de subjectief ervaren stress. Bij beide groepen namen tijdens het uitvoeren van de taak de tekenen van stress flink toe. Echter, 50 minuten later zakte het stresshormoon bij de theedrinkers tot normaal niveau. Ze voelden zich toen ook ontspannen worden. Dat lag anders bij de controlegroep, die langere tijd last hield van de stresskenmerken. De kans op hartklachten zou lager komen te liggen bij de theedrinkers in het onderzoek.
De proefpersonen wisten beslist niet of ze echte thee of nepthee dronken. Het heeft niks te maken met smaak, zeggen de onderzoekers. Thee bevat ingrediënten die een gunstige invloed hebben op stressreacties, zoals catechinen, polyfenolen, flavonoïden en aminozuren.

(Psychopharmacology)

Hoeveel mensen zijn er wel niet thuisgekomen na een erg stressvolle dag en zich dan realiseren dat ze een belangrijke gebeurtenis of boodschap zijn vergeten? Welnu, er is een wetenschappelijke verklaring voor dergelijke vergissingen. Stress maakt mensen vergeetachtig.

Het is gebleken dat bij stressvolle situaties waarover het individu geen controle heeft, er een enzym in de hersenen wordt geactiveerd genaamd: protein kinase C. Het PKC enzym verzwakt het korte-termijn geheugen en andere functies in de prefrontal cortex, het deel van de hersenen verantwoordelijk voor het nemen en uitvoeren van beslissingen, aldus Dr. Amy F.T. Arnsten van de Yale Medical School. De ontdekking dat ongecontroleerde stress PKC activeert, wijst een mogelijk nieuwe weg naar de ontwikkeling van medicijnen die PKC kunnen onderdrukken, voegde Arnsten er telefonisch aan toe.

De onderzoekers hebben chemicaliën gebruikt om stress te kunnen induceren in ratten en apen omdat de stress niveaus dan makkelijk te controleren zijn. Het resultaat was vergelijkbaar met de stress van mensen die waren blootgesteld aan hard geluid of in paniek raakten voor een examen. De stress hoeft qua intensiteit niet eens traumatisch te zijn, het gevoel niet “in controle” te zijn is al voldoende om PKC te activeren.

(Bron: Aetna InteliHealth)

In contact blijven met je vrienden en familie komt je gezondheid ten goede. Uit recent onderzoek blijkt dat er een samenhang is tussen gevoelens van eenzaamheid en hart- en vaatziekten. Het schijnt weinig uit te maken hoeveel tijd met men met anderen doorbrengt. E-mail of telefoongesprekken kunnen voldoende aan de sociale behoefte voldoen, maar face-to-face-contact heeft wel de voorkeur. Vrienden en familie zouden ervoor zorgen dat je langer jong blijft door je een goed middel tegen de negatieve effecten van stress te verlenen. Bekend is dat stress veroudering en ziekten in de hand kan werken.

(Journal of Personality and Social Psychology)

Gespannen en teveel gestresste 11-jarigen eten heel wat ongezonder dan hun minder angstige en gespannen klasgenoten. Dat blijkt uit een Britse studie onder 4.320 kinderen. In plaats van teveel te eten gaan gespannen kinderen over op ongezonde kost: vette hapjes en snacks. Fruit en ontbijt laten ze staan.

Overgewicht op jonge leeftijd leidt bijna als vanzelf tot overgewicht op latere leeftijd, dat de bekende gezondheidsrisico’s heeft: grotere kans op kanker, hart- en vaatziekten en ouderdomssuiker.

De onderzoekers concluderen: teveel stress is schadelijk voor kinderen, omdat het ze afleidt van gezonde eetgewoonten.

(Health Psychology)

Door kinderen te leren hoe ze een betere ‘veerkracht’ ontwikkelen, kunnen ze beter omgaan met trauma’s, tragische gebeurtenissen, bedreiging en andere bronnen van teveel stress.

Voor het gros van de kinderen geldt dat ze moeten omgaan met allerlei problemen, van wijziging van een klas tot gepest worden door klasgenoten. Ze kunnen ook spanning en onzekerheden van hun ouders haarfijn aanvoelen en overnemen. Reden genoeg om te zorgen voor een stevige veerkracht.

Met deze aandachtspunten kan de veerkracht tegen dergelijke stress worden verhoogd:

-> Zorg ervoor dat je vrienden hebt en wees een vriend voor anderen. Zoek steun bij je vrienden, je familie en schoolpsychologen, en laat ook eens anderen ‘leunen’ op jou.

-> Geloof in jezelf, in wat je allemaal weet en kunt doen. Herinner jezelf eraan waarin je goed bent.

-> Zorg ervoor dat je zelf controle houdt over je gedrag. Pas vervelende situaties direct aan. Iets proberen te doen wat je normaal altijd vermijdt doet veel voor je zelfvertrouwen,

-> Bekijk de dingen van de positieve kant. Zelfs heel vervelende gebeurtenissen kunnen je iets belangrijks over jezelf leren.

-> Maak doelen. Stel een plan op hoe je die doelen kunt bereiken. Wees daarbij ook realistisch en besef dat het bereiken van doelen veel tijd vraagt. Wees trots op kleine stapjes die de richting van het doel uit gaan.

Uitzicht over zee is voor veel mensen een effectieve manier om met stress om te gaan. Dit blijkt uit een enqu?™te onder 2000 volwassenen.



Van de ondervraagden geeft 30% aan stress als een dagelijks probleem te ervaren. Veel genoemde oorzaken van stress zijn; het werk (32%), het ochtendritueel (13%) en het opstaan in de ochtend zelf (14%). Daarnaast is gevraagd naar de manier waarop men de stress probeert te verminderen. Vooral de natuur blijkt een rustgevende werking te hebben.



De meest populaire manieren om met stress om te gaan zijn:

- Uitzicht over zee (42%)

- Een wandeling in het park (33%)

- Het gefluit van vogels (14%)

- De geur van gemaaid gras (10%)



Dat een natuurrijke omgeving een goede remedie is tegen stress, blijkt ook uit de bevinding dat ’slechts’ 19% van de mensen die wonen of werken in een landelijke omgeving aangeven dagelijks stress te ervaren. Volgens C. Webber, medewerker aan het rapport, wordt de toegenomen stress, met name bij mensen uit grote steden, veroorzaakt doordat er steeds minder tijd in de natuur wordt doorgebracht. Een mooie strandwandeling op z’n tijd kan dus zeker geen kwaad.

(BBC News)

Chronische stress is verantwoordelijk voor vetopslag rond je middel. Onderzoeken bij ratten en apen laat duidelijk zien dat leven in een stressvolle omgeving kans geeft op vet in de buikzone en dat is weer gerelateerd aan kans op hart- en vaatziekten. Andere studies wijzen erop dat dit ook geldt voor vrouwen.



Het hoe en waarom van deze negatieve effecten van stress is niet helder. Misschien is het wel zo dat gestresste mensen meer gaan eten en dan vooral voor ongezonde snacks kiezen.



buikjeIn het rattenexperiment gaven onderzoekers twee groepen ratten exact dezelfde voeding (brokjes en suikerwater). Eén groep leidde een stressvoller leven doordat ze in een zeer kleine ruimte zaten. Aangetoond werd dat bij deze groep diertjes de hoeveelheid stresshormonen verhoogd was. Deze groep koos vaker voor het opdrinken van het ongezonde suikerwater dan de niet stressvol levende ratten. Het rare was dat het toenemen van vet rond de buikzonde leidde tot afname van stresshormonen. Dat wijst erop dat vet in dat gebied blijkbaar deel uitmaakt van het mechanisme van het lichaam om stress te hanteren.

Bij mensen is het ’s nachts eten funest. Dat zorgt voor gewichtstoename. Dit nachtelijk snacken zou optreden als er teveel stress speelt.



In ieder programma voor gewichtsverlies zou dus gewerkt moeten worden aan afname van stresshormonen oftewel vermindering van stress. Pillen werken niet, ontspanning wel. Lichaamsbeweging is een perfecte manier om stresshormonen te verlagen, net zoals dat geldt voor meditatie en yoga.

(Brain, Behavior and Immunity, juli 2005)

Genezing van wondjes verloopt extra traag als een dier gestresst is. Extra zuurstof draait dit negatieve effect van stress compleet om. Dat stellen onderzoekers van de Universiteit van Illinois. Misschien geldt precies hetzelfde effect van stress voor mensen.



Men ontdekte dat psychische stress, die werd opgeroepen door opsluiting in een nauwe ruimte, de wondgenezing met meer dan 45% vertraagde. Cellen die het weefsel moeten herstellen, differentieerden zich niet zoals ze normaal doen.

Echter, toen de muizen hyperbare zuurstof toegediend kregen, was de vertraging van de baan.

Blijkbaar zorgt stress voor een reeks van gebeurtenissen die maken dat bloedvaten samentrekken, wat leidt tot vermindering van het zuurstofgehalte. Als er sprake is van een zuurstoftekort, kunnen weefsels niet goed hersellen. Zuurstof activeert de antiontstekingscellen van het immuunsysteem.

De onderzoekers ontdekten vervolgens dat zuurstof werkt via stikstofoxide (NO) dat de bloedvaten verwijdt en ontspant.

(UIC)

Een onderzoek door een team van het Douglas ziekenhuis in Montreal laat zien dat moeders die borstvoeding geven minder gauw van slag raken door stressvolle situaties dan moeders die flesvoeding geven.



borstvoedingBlijkbaar snijdt het mes aan twee kanten. Al lange tijd is bekend dat voedingsstoffen in moedermelk de mentale en lichamelijke ontwikkeling van het kindje veel goed doen. Het bijkomende voordeel is dus de rust die borstvoedende moeders ervaren, die betekent dat zij met meer geduld en volgehouden energie op hun kindje kunnen reageren.

De onderzoekers legden de informatie over de stressreacties van 25 borstvoedende en 25 flesvoedende moeders naast elkaar. De vrouwen kregen met verschillende stressvolle situaties te maken, zoals kijken naar een videofilm over kindermishandeling. Stress werd bepaald door het meten van cortison in het speeksel. Dat is een stresshormoon.

Hoe meer cortison, hoe groter de ervaren stress.

Vrouwen die flesvoeding gaven, lieten over het geheel genomen zien dat ze erg gauw met verhoogde stressresponsen reageerden.



Een afdoende verklaring voor het gevonden verschil kan nog niet gegeven worden. Misschien zijn borstvoedende moeders beter in staat dan andere moeders om te bepalen welke stressbronnen relevant zijn en welke niet. In elk geval kunnen de onderzoeksbevindingen van belang zijn om vrouwen die kans lopen op postnatale depressie te helpen. Als nog beter bekend wordt hoe borstvoeding stress reduceert, kunnen artsen met meer effect dan nu vrouwen met deze vorm van depressie behandelen.

(McGill, augustus 2005)

Echtgenoten in een slecht huwelijk hebben meer last van stress tijdens het werk en dat vergroot voor zowel de man als de vrouw de kans op cardiovasculaire aandoeningen. Dat zeggen onderzoekers van de Brandeis University in Londen.



Zij stelden vast dat een slecht huwelijk gelijke gevolgen heeft voor de hoeveelheid stress bij mannen en vrouwen.

Bij een onderzoek onder 105 middelbare ambtenaren in Londen ontdekten de onderzoekers dat mensen met huwelijksproblemen tijdens het werk een toename van de bloeddruk lieten zien.

De onderzoekers wijzen op het alarmerende verband tussen stress en lange termijn gezondheidsproblemen. Stress is verbonden aan zes doodsoorzaken: hartproblemen, kanker, longziekten, ongelukken, levercirrose en zelfmoord.

(Brandeis University, 14-09-2005)

Bij mensen die veel last hebben van stress op het werk, zijn er vaker factoren aanwezig, die de kans op hartproblemen verhogen, zo blijkt uit onderzoek.



Er is in het onderzoek gekeken naar de relatie tussen werkstress, grip op het werk, en sociale ondersteuning en aanwijzingen voor een verhoogd risico op hartproblemen bij een groep van 892 mannelijke werknemers. Alle deelnemers vulden een vragenlijst in en ondergingen een bloedtest.



Uit de resultaten blijkt dat er bij de personen die aangaven minder grip op hun werk te hebben, vaker sprake was van factoren die een verhoogd risico op hartproblemen, zoals een hartaanval, met zich meebrengen, onafhankelijk van leeftijd, opleiding, beroep, rookgedrag en alcoholconsumptie. Het hebben van een sterk sociaal netwerk blijkt de negatieve effecten van stress op het werk enigszins te doen verminderen. (Journal of Occupational and Environmental Medicine, september 2005)

Deze praktische handleiding voor de werknemer beschrijft hoe je met een gestructureerde aanpak van burn-out er weer blijvend bovenop kunt komen. Het geeft je inzicht in de verschillende fasen van je genezingsproces en biedt per fase een uitgebreid overzicht van wat jij en ook anderen voor jouw re-integratie kunnen doen. Het leert je bijvoorbeeld wanneer het belangrijk is gas terug te nemen en wanneer je juist wel in actie moet komen.



Dit boek laat vooral zien hoe je met een burn-out het heft in eigen hand kunt nemen. Het is niet alleen een inspirerende leidraad om uit een burn-out te klimmen, maar ook een waardevol instrument om (weer) op je eigen kracht te leren vertrouwen.



Bekijk, via de onderstaande link, de inhoudsopgave en een gratis proefhoofdstuk:

M. Kjellman & L. Hammarb?§ck, Weer aan de slag na een burn-out, Uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum.

Werknemers die zich gesteund voelen door het management hebben een veel lagere bloeddruk tijdens werkuren, ook tijdens de meest stressvolle perioden.

Dat blijkt uit een onderzoek onder 70 New Yorkse verkeersagenten die vaak te maken krijgen met negatieve interacties met verkeerd parkerende autobestuurders.

Aan deze verkeerspolitie-agenten werd een apparaatje vastgemaakt dat elke 15 minuten de bloeddruk opnam. Tijdens deze meting noteerde de politieagent wat hij of zij op dat moment aan het doen was. Ze hadden ook vragenlijsten ingevuld die ingingen op de mate van sociale steun van collega’s en de staf. Hoe meer sociale steun, hoe lager de bloeddruk, dus hoe minder belasting van het hart- en vaatsysteem.

Sociale steun buffert het effect van veel stress.

(Psychosomatic Medicine)

Kort onder invloed staan van stress kan goed zijn voor je lichaam. Het geeft je immuunsysteem een boost, zeggen onderzoekers van de Universeit van Kentucky en de Universeit van British Columbia.

Het is duidelijk dat vooral permanente stress je lichaam beschadigt, maar korte blootstelling van stress –zoals voor een examen- kan goed zijn omdat je lichaam dan sterker wordt. Het menselijk lichaam relateert de vecht-of-vlucht situatie met kans op verwondingen en dus een mogelijkheid op infecties, daarom wordt het afweersysteem extra actief. (BBC)

Volgens Amerikaanse psychologen kunnen omhelzingen met je partner de verhoogde bloeddruk die stress geeft tenietdoen.

Voor hun onderzoek vroegen ze 100 mensen om de hand van hun partner vast te houden en 20 seconden elkaar te omhelzen, terwijl ze een romantische video bekeken. Een evengrote groep moest rustig naast hun partner blijven zitten bij het bekijken van dezelfde beelden.

Daarna werden alle deelnemers gevraagd om zich gebeurtenissen voor de geest te halen die hen boos of gestresst hadden gemaakt. Tegelijkertijd maten de onderzoekers de bloeddruk op. De groep mensen die elkaar vast hadden mogen houden lieten een veel minder grote bloeddrukstijging zien dan de andere groep.

Onderzoekers zien in deze uitkomsten een verklaring voor het feit dat mensen die getrouwd zijn of langdurig samenwonen een veel gezondere hartfunctie hebben dan alleenstaanden.

(USA Today)

‘De toegangsweg tot gezond psychisch functioneren is leven in het huidige moment. We maken het allemaal wel eens mee. Bijvoorbeeld bij het luisteren naar mooie muziek of naar een inspirerende spreker of bij het kijken naar een mooie speelfilm. Op dit soort momenten lijkt de tijd stil te staan en valt de ruis van ons persoonlijk denken tijdelijk weg. We zien het leven met een frisse blik, want we leven in het hier en nu. Deze zeldzame momenten kunnen onze stress verminderen, hoop, vreugde en inspiratie geven’.

Als we begrijpen dat de wijze waarop we leven, rechtstreeks verbonden is met hoe we denken, kunnen we deze waardevolle momenten uitbreiden en tot norm maken voor ons dagelijks leven.

We willen allemaal minder stress hebben en meer tijd besteden aan leuke dingen. Richard Carlson en Joseph Bailey, beiden autoriteiten op het gebied van stressvermindering, laten in hun boek Liever langzaam leven  zien hoe je dit kunt bereiken door je houding en denken te veranderen.



Door middel van gemakkelijke oefeningen, zoals je aandacht richten op het hier en nu, kan iedereen productiever en creatiever worden en meer mentale rust ervaren.



Carlson en Bailey gaan onder andere in op de volgende onderwerpen:



*Wees productiever door rustiger te leven

*Leer langzamer te leven zonder daarvoor je manier van leven te veranderen

*Leer gelukkig te zijn met het leven dat  je leidt

*Laat de gewoontes, het gedrag, de houding en het humeur van andere mensen je leven niet be•nvloeden

Na een lange week werken in een grauw kantoorgebouw even lekker de natuur in om bij te komen van alle inspanningen. De natuur staat bekend als een plek waar mensen komen om hun batterij weer op te laden. Ook in de hulpverlening is “ga d’r eens lekker op uit” een veelgehoord advies en worden overspannen mensen geadviseerd om eens te gaan klussen in zogenoemde ‘helende tuinen’ en zorgboerderijen.

In juni van dit jaar verscheen er een rapport van de Gezondheidsraad en de Raad voor Ruimtelijk, Milieu- en Natuuronderzoek met daarin een overzicht van de wetenschappelijke bevindingen naar de gezondheidsbevorderende invloed van de natuur en natuurbezoek (zie: de samenvatting van het rapport). Eén van de bevindingen uit dit rapport is dat er redelijk bewijs is voor een indirecte invloed van de natuur op de gezondheid, namelijk via het herstel van stress en aandachtsvermoeidheid. Zowel het bekijken van de natuur op video’s en afbeeldingen als het wandelen in de natuur bleek de stemming, aandacht, zelfbeheersing te verbeteren en fysiologische stress te verlagen. Zelfs de aanwezigheid van kamerplanten zou¬† leiden tot een verbetering van de concentratie en tot een lagere bloeddruk (bij gezonde mensen gemeten). Hoewel de commissie nog een aantal kritische kanttekeningen plaatst bij de onderzoeken (de helft van het onderzoek vertoonde zwakke plekken), lijken de bevindingen het idee van de heilzame werking van de natuur te ondersteunen.

Voortbordurend op deze bevindingen onderzochten Amerikaanse onderzoekers het effect van buitenspelen in een groene omgeving op klachten van ADHD. Uit het onderzoek, waaraan 450 kinderen met ADHD meededen, bleek dat buitenspelen in een groene omgeving (zoals een straat met veel bomen) leidde tot een grotere vermindering van de klachten dan buitenspelen in stadsomgeving of binnenspelen. De resultaten van dit onderzoek verschijnen in het september nummer van American Journal of Public Health .



Op de vraag hoe de natuur tot het herstel van aandachtsvermoeidheid en de stemming kan leiden is nog geen definitief antwoord te geven. De onderzoekers Kaplan en Kaplan geven aan dat er bij verschillende omgevingen, verschillende aandachtsmechanismen betrokken zijn. Een werkomgeving vraagt volgens hen op een andere manier de aandacht dan de natuur: terwijl je geconcentreerd een rapport aan het doornemen bent, moeten er allerlei impulsen en gedachten worden onderdrukt en deze gestuurde vorm van aandacht kost veel energie. Tijdens een wandeling in de natuur kan je herstellen omdat de natuur op een andere manier aandacht vraagt, op een meer spontane, automatische manier. Daarnaast kan je er pas goed herstellen als je het idee hebt dat je er even helemaal uit bent, weg van de drukte en verplichtingen van alledag. De onderzoeker Ulrich heeft een wat andere verklaring: bepaalde aspecten van een natuurlijke omgeving, zoals de gelijkmatigheid van een grondoppervlak en de aanwezigheid van water, zouden het signaal “omgeving veilig!” uitzenden, wat bij mensen tot aangeboren positieve emotionele reacties zou leiden.

Dus bent u gestresst? Raakt u snel de aandacht kwijt? Het kopen van een kamerplant is het minste wat u kunt doen.

Ruim de helft van de Nederlandse kinderen (68 procent) tussen de vijf en zestien jaar heeft last van stress. Dat komt vooral door ouders en huiswerk, aldus een onderzoek van TNS Nipo. Meisjes hebben er meer last van dan jongens: 73 versus 63 procent. Bijna driekwart van de kinderen (73 procent) vindt zichzelf gezond.
Ruim de helft (25 procent) zegt vaak gezond te eten. Naarmate de kinderen ouder worden, neemt deze laatste overtuiging af. Van de kinderen die aangeven nauwelijks te bewegen, geeft slechts minder dan de helft aan gezond te zijn.


Mensen die alle energie die ze in hun werk steken niet beloond krijgen lopen meer kans om te overlijden aan een hartaanval dan mensen die tevreden zijn met hun werksituatie. Dat concluderen Finse onderzoekers, die 25 jaar lang ruim 800 werkenden volgden. Daaruit bleek dat er alleen sprake is van schadelijke stress als de werknemer niet voldoende beloning krijgt in vormen van salaris, carriëremogelijkheden, zekerheid van vast werk en status. De kans op een cardiovasculaire ziekte wordt bij die groep met factor 2,2 verhoogd en dat is veel.



Al jarenlang waarschuwen onderzoekers over de effecten van teveel werkstress. Nu is wat duidelijk welke stressvorm het schadelijkst is.

Het verband tussen werkstress en hartziekten was nog het duidelijkst bij werknemers die meer dan 5 jaar bij dezelfde baas waren gebleven. Dat geeft dus aan dat er eerder sprake is van chronische stress als iemand vasthoudt aan eenzelfde baan of werkgever.

Veeleisend werk is op zich totaal niet verkeerd. Een hoog streefniveau van een werknemer ook niet. Het gaat pas mis als er onvoldoende waardering tegenover staat.

(British Medical Journal)

Mensen die vinden dat ze in hun leven met veel stress te maken krijgen, profiteren minder bescherming van vaccinaties dan mensen die menen dat ze niet onder veel stress gebukt gaan.

In een Brits onderzoek gaven onderzoekers aan 60 studenten die net een inenting tegen hersenvliesontsteking hadden ontvangen een vragenlijst die inging op waargenomen stress, manieren van omgaan met spanning, sociale steun en gezonde gedragingen. Daarna nam het team bloedmonsters om de concentratie van antilichamen te meten.

Hieruit bleek: veel stress waarnemen gaat samen met minder antilichamen, dus verminderde bescherming tegen ziekten.

(Psychosomatic Medicine).

Jonge twintigers die zich nu al zorgen maken over de druk waarmee ze te maken krijgen als ze de middelbare leeftijd bereiken mogen een zucht van verlichting slaken. Volgens onderzoekers beleven ze nu hun meest stressvolle tijd.

Dat blijkt uit een behoorlijk groot onderzoek onder volwassenen van allerlei leeftijd. Daarin gaf 8% van de jonge volwassenen aan dat ze maar één stressvrije dag per week hebben, tegenover 12% van iets oudere volwassenen en 20% van de zestigers.

Vrouwen voelen zich veel vaker gestresst dan mannen, wat hun leeftijd ook is. Maar beide seksen maken een flinke vermindering van dagelijks zorgen door zodra ze de 60 passeren.

Allemaal een kwestie van houding, volgens onderzoeker Almeida. Oudere mensen relativeren meer. Hoe ouder ze worden, hoe meer mensen inzien dat het geen enkele zin heeft om drukte te maken over kleine dingen. Over vastzitten in het verkeer bijvoorbeeld. Jonge mensen ervaren dat als bijzonder vervelend en maken zich er drukker over dan ouderen.

(Univ. of Arizona)

Goed leren omgaan met stress kan mensen met ouderdomssuiker helpen. Dat stelt men n.a.v. onderzoek onder 108 mensen met diabetes-type II.

Een deel van hen kreeg informatie over stressgerelateerde problemen, uitleg over de vaardigheden waarmee je stress kunt herkennen en verminderen en training in spierontspanning. Een ander deel, de controlegroep, kreeg geen extra trainingen.

Bij iedereen werden de stressniveaus en het hemoglobine in het bloed regelmatig gemeten. 32% van de mensen die leerde hoe stress te verminderen liet een verbeterd hemoglobinegehalte zien, tegenover 12% van de controlegroep. Veranderingen in hemoglobine betekenen dat men meer grip heeft op kenmerken van de suikerziekte.

(Diabetes Care journal)

Een dagboek bijhouden kan je werkgeheugen verbeteren en je helpen om je aandacht langer vast te houden.



Die conclusie is opgesteld n.a.v. een onderzoek door de North Carolina State University.

71 studenten werden gevraagd om iedere dag iets op te schrijven. De ene helft kreeg de opdracht de stressvolle zaken te noteren, de andere helft mocht alleen over minder stressvolle, dagelijkse activiteiten schrijven.

7 weken later deed de groep die de stress van zich af had geschreven beter op tests voor rekeninzicht en de woordenschat.

Om dat gevonden verschil te verklaren, kwam er een vervolgonderzoek onder ruim 100 studenten. Een derde deel werd gevraagd om een aantal weken over zeer negatieve gebeurtenissen te schrijven. Een ander deel mocht alleen zeer positieve gebeurtenissen aan het papier toevertrouwen. Dan was er ook een controlegroep die de opdracht kreeg om over een neutraal onderwerp te schrijven: time-management.

De groep die over onplezierige gebeurtenissen had geschreven, gaf later aan minder last te hebben van afleidende gedachten. Hun werkgeheugen verbeterde (met 11%) en ook de cijfermatige resultaten waren significant hoger. Bij de andere twee groepen was geen verandering te constateren wat betreft geheugen of cijfers.

Volgens de onderzoekers verbetert de capaciteit van het werkgeheugen als er minder aandacht wordt opgeslokt door meegemaakte stressvolle gebeurtenissen. Om daarmee af te rekenen, helpt het om ze aan het papier toe te vertrouwen. (Bron: Journal of Experimental Psychology: General)

Mensen van wie de ouders lijden aan hoge bloeddruk reageren sterker op stress dan gemiddeld, zowel gedragsmatig als lichamelijk. Onderzoekers denken dat dit komt, doordat ze verkeerde responsen hebben geleerd van hun ouders. Ze reageren op stress door gevoelens te onderdrukken en conflicten uit de weg te gaan.

Die resultaten baseren ze op gedragsobservatie en metingen van hartslag en bloeddruk bij 64 gezonden studenten. Een deel had ouders met hoge bloeddruk. Men stelde bij de studenten het risico op te hoge bloeddruk vast, door niet alleen maar naar de geschiedenis van ouders te kijken, maar door aandacht te geven aan de typische gedragsreacties na stress.

(Health psychology)


Ben je gestresst over de operatie die je moet ondergaan? Het kan baten om eerst te relaxen voordat je onder het mes gaat, zeggen Nieuw-Zeelandse onderzoekers.

Een recente studie wijst uit dat mensen die het meeste gestresst waren voor de operatie een slechtere wondgenezing hadden dan relaxte mensen na de operatie.

Aan het onderzoek werkten 47 mensen mee, waarvan 41 mannen. Deze mensen gingen onder het mes vanwege hernia. De vrijwilligers werden gevraagd voor- en achteraf een vragenformulier in te vullen waarin ze beantwoordden hoe gestresst ze zichzelf vonden.

Ook werd er voor en na de operatie bloed afgenomen.

Duidelijk werd dat mensen die het meest gestresst waren meer pijn voelden, langzame wondgenezing hadden en een slechtere genezing hadden, zeggen de onderzoekers in de September/Oktober editie van de Psychosomatic Medicine. De wonden hadden een lager niveau van het immuunsysteem proteïne interleukin-1, en een enzym genaamd MMP09, die beide betrokken zijn bij wondgenezing.

Stress beïnvloedt hoe het lichaam weefsel aanmaakt en daarmee ook de kwaliteit ervan.

‚ÄúHet uiteindelijke resultaat is dat de wonden aanzienlijk langer nodig hebben om te genezen wanneer de patiënten gestresst zijn‚Äù zegt de leider van het onderzoek Dr. Keith J. Petrie van de University of Auckland Medical School.

Het team van Petrie is op dit moment aan het bekijken of een stress management programma voor de operatie de wondgenezing positief beïnvloedt. Volgens Petrie is onderzoek naar wondgenezing en stress belangrijk om aan te tonen wat de relatie is tussen psychologische factoren, het immuunsysteem en de gezondheid. (Bron: Psychosomatic Medicine)

Ziek van de zorgen

Onderzoeken hebben laten zien dat je lichaam meer stresshormonen (zoals cortison) produceert, als men zich bovenmatig zorgen maakt.

Als je voortdurend piekert, dan is je cortisongehalte chronisch verhoogd, waardoor het probleem alleen maar groter wordt. Cortison onderdrukt namelijk de afweer. Waar er een toename van cortison is, zijn er meer verkoudheden.



Zorgen kunnen ook verantwoordelijk worden gehouden voor ziekten in bijna elk lichaamssysteem. Angst is niet alleen verbonden aan biologische veranderingen, maar ook aan de bloeddruk en de ademhalingssnelheid.



Teveel zorgen kunnen leiden tot: (1) verhoogde bloeddruk, wat kan uitmonden in een hartaanval, (2) verteringsproblemen, (3) eczeem en andere huidaandoeningen, (4) kortademigheid, (5) spanningshoofdpijn, (6) slapeloosheid.

Psychiater Hallowell geeft in zijn publicatie de volgende adviezen:

- Probeer positieve stress te onderscheiden van het bovenmatig piekeren. Positieve stress geeft je de energie die je nodig hebt om een klus te klaren. Piekeren zuigt alle energie uit je weg, waardoor zelfs de kleinste taken zwaar lijken.

- Verzamel de feiten en ga na of het onderwerp van je zorgen wel 100% waar kan zijn in de realiteit. Je zorgen maken vertroebelt je kijk op hoe het ècht zit.

- Praat met vrienden die je vertrouwt om je te helpen de dingen anders te zien. Je hoeft het probleem niet op te lossen, maar moet het absoluut met iemand delen.

- Stel een plan van aanpak op. Onderneem actief actie en neem de situatie onder controle.


(The Dallas Morning News, WebMD en de Harv Bus Rev 1999).

Niemand houdt ervan om gestresst te raken, maar sommige soorten stress zouden weleens goed voor je gezondheid kunnen zijn. Dat blijkt uit onderzoek dat eind oktober gepubliceerd werd in het vakblad Psychophysiology.

Er moet ten eerste onderscheid gemaakt worden tussen passieve en actieve stress. Passieve stress krijg je als je naar een enge film kijkt. Actieve stress is wat je voelt als je moet proberen om een deadline te halen. Volgens het onderzoek stimuleert actieve stress je immuunsysteem, waardoor de afweer tegen infecties vergroot wordt.



Dit is onderzocht door 30 vrijwilligers in de verschillende soorten stressvolle situaties te plaatsen. In de actieve stress-groep werd aan hen gevraagd om allerlei informatie te onthouden en daarna een test te maken. In de gebeurtenis die alleen passieve stress gaf, moesten de proefpersonen naar een video kijken over gruwelijke chirurgische ingrepen. Tijdens het onderzoek werden van iedere persoon speekselmonsters bekeken. Dit was om na te gaan of er bepaalde eiwitten in voorkwamen die de organen beschermen tegen het indringen van bacteriën en virussen. Het totaal aan deze eiwitten in het speeksel bleek bij de actief gestresste groep toe te nemen, maar nam af bij de groep die met passieve stress te maken kreeg. De afweer van de actief gestresste groep werd dus beter.



Stress is dus niet het grote, slechte gevaar waar iedereen aan denkt. Het tegenovergestelde is waar: de meeste acute stressbronnen helpen je afweer tegen ziektekiemen. Pas als de stress ongebruikelijk lang duurt of zich steeds herhaalt, vormt deze een mogelijk gevaar voor de gezondheid.

Uitzondering daarop is de reactie van het lichaam op acute stressfactoren waarop je géén invloed kunt uitoefenen, maar alleen passief moet verdragen. Die soort stressfactoren onderdrukken sommige aspecten van de immuniteit.



Een en ander betekent dat je niet perse stress hoeft te verminderen. We kunnen je zelfs aanraden om bepaalde stress op te zoeken voor de ‘kick’ èn voor het stimuleren van je immuunsysteem en daarmee de hele gezondheid.

Overigens zijn veel stressvolle gebeurtenissen gewoonweg niet te vermijden. Iedereen krijgt daarmee te maken. Het is je eigen gezichtspunt dat er bepalend voor is of de stress een negatieve of positieve uitwerking op je lichaam krijgt.

(Bron: Psychophysiology October 2001;38:836-846).

Stress maakt dik

Stress die lang aanhoudt, maakt dik. Dat blijkt (nogmaals) uit een onderzoek onder 50 te zware Zweedse mannen van middelbare leeftijd.

Een lichaam onder stress geeft een overschot aan het hormoon cortison dat het vet afzettend enzym stimuleert. Dat enzym wordt wat makkelijker opgenomen door de buik. Daardoor concentreert het vet zich in dat gebied, wat niet alleen ontsierend kan zijn, maar ook de kans op hartproblemen vergroot.

Er is niets mis met positieve stress. Die gaat samen met een korte uitstoot van adrenaline, wat alleen maar goed is voor het lichaam. Problemen ontstaan als de stress lang aanhoudt.

Ademsteun

We hebben het maar druk met z’n allen. Niet te vermijden is dat ons jachtige leven veel stress met zich meebrengt, wat nou eenmaal niet echt goed is voor de gezondheid.

Sommigen zoeken de oplossing in Oosterse technieken, zoals yoga. Mensen die yoga oefenen merken dat ze daardoor rustiger worden, maar de vraag is: is er ook een meetbaar effect? Dit is in Japan onderwerp van onderzoek geweest. Verschillende yogatechnieken werden met elkaar vergeleken.

Yoga-instructeurs kregen de opdracht mee om 8 dagen achter elkaar hun oefeningen te doen: meditatie-, houdings- en ademhalingsoefeningen. Hun hersenactiviteit en het gehalte aan witte bloedlichaampjes (weerstand tegen ziekte) werden tijdens elke oefening gemeten. De ademhalingsoefening bleek het meeste effect te hebben op de gezondheid. Tijdens deze techniek werd duidelijk dat er veel langzame alfa-golven te zien waren, wat betekent dat er een bijzonder ontspannen toestand tot stand is gekomen. Tegelijkertijd waren er zeer veel witte bloedlichaampjes actief. Dat betekent een verbeterde afweer tegen virussen en kanker.

Meditatie en houdingsoefeningen hadden weinig aantoonbaar effect.

Ademhalingsoefeningen bij yoga leveren dus ook een gezond lichaam op en niet alleen maar ontspanning van de geest.

Koolhydraat eten helpt mensen die van nature stressgevoelig zijn.

Koolhydraten zorgen ervoor dat TRYPTOFAAN in je lichaam toeneemt. Dit is een neurotransmitter (een stof die ingezet wordt in de informatieoverdracht in je hersenen). Deze neurotransmitter verhoogt op zijn beurt het serotoninegehalte, dat bekend staat als stemmingsverbeteraar. Als chronisch gestresste mensen verspreid over de dag meer brood en vruchten eten (in tegenstelling tot veel kaas en vlees) voelen zij zich aanmerkelijk beter.

Nu brengt koolhydraatrijk eten wel het risico van vetzucht met zich mee (insulinegehalte van het bloed stijgt steeds mee, waardoor meer vet wordt opgenomen). Advies als je veel chronische stress ervaart, is daarom:

– Experimenteer voorzichtig met je voeding door wat meer koolhydraten tot je te nemen in de vorm van brood, rijst en fruit (liever geen suiker).

Binnen 2 tot 6 uur na een koolhydraatrijke maaltijd zou je stemming drastisch kunnen verbeteren.

– Ga na of vermindering van het aantal stressvolle taken dat je op je neemt mogelijk is.

– Probeer eens chocolade. Uit onderzoek is gebleken dat dit het opiaatsysteem van je lichaam activeert, wat voor een plezierige ervaring zorgt. Onderzoek van vorig jaar liet echter zien dat eten van chocolade verslavend kan zijn of leidt tot blijvende heviver velangens ernaar, omdat het stoffen (THBCs) bevat die de stemming reguleren.



N.B. Suiker is een onderschatte boosdoener. Door het westerse suikerrijke voedingspatroon zijn ziekten als diabetes en het nauw daarmee verwante hyperinsulinisme bezig met een snelle opmars. Overgewicht is daarvan een zichtbaar gevolg, maar er zijn meer negatieve gevolgen.

Enkele maanden geleden is in onderzoek aangetoond dat er een relatie is tussen stijgende ongevoeligheid voor insuline (door veelvuldig suikergebruik)en kaalheid. Meer onderzoek is nodig, maar nu al is duidelijk dat hart- en vaatziekten, haaruitval en diabetes (door hyperinsulisme) aan elkaar gerelateerd zijn en daarmee ten dele door dezelfde factoren worden veroorzaakt.

Wie vitaal en energiek wil blijven moet ervoor zorgen dat perioden van stress worden afgewisseld met perioden van rust. Het is als met autorijden. Om alert te blijven, wordt automobilisten twee uur rijden, een kwartier rust geadviseerd.

Dat is ook in het gewone leven een goed streven, want door op gezette tijden rust te nemen voorkom je dat de spanning zich opbouwt en zorg je dat je helder en fit blijft.



Stress ontstaat niet alleen wanneer wij te véél prikkels meemaken. Stress kan òòk ontstaan wanneer er te weinig prikkels zijn of wanneer deze prikkels te eenzijdig zijn.

We kunnen dat al herkennen als we bekijken wat ons brein begint te doen wanneer wij het helemaal afsluiten voor prikkels van buitenaf. Mensen zich gedurende langere tijd hebben laten opsluiten in een tank waarin geen licht en geen geluid door kan dringen die gaan op een gegeven moment toch lichtpatronen zien, zij gaan soms geluiden of zelfs muziek en/of stemmen horen. Blijkbaar verdedigt ons brein zich tegen de stilte door zelf een invulling te maken.

Je zou kunnen zeggen dat wij als mensen een zekere ‘prikkelhonger’ (of misschien soms meer ‘informatiehonger’) hebben. Als wij in ons leven onvoldoende geprikkeld worden, of dus te eenzijdig geprikkeld worden, dan wordt deze prikkelhonger onvoldoende ‘gevoed’. Er ontstaat gespannenheid en onrust. Prikkelarmoede of een gebrek aan uitdagingen zorgt voor stress.

Daarbij geldt natuurlijk hetzelfde als voor een overdaad aan prikkels. Voor de één is een spannend leven met allerhande actie en kink en veel werk een uitdaging. De volgende heeft echt spanning genoeg door een leven met vier dagen werk en de avonden op de bank… Mensen verschillen.

Vet door stress

Je bent op zich niet dik, maar in je middensectie heb je meer vet dan je lief is. Als die beschrijving herkenbaar is, heb jij misschien last van stress.

Onderzoek van het Amerikaanse Yale wijst uit dat slanke mensen met een vette middensectie gevoeliger zijn voor stress en meer kans hebben op diabetes en hart- en vaatziekten.

In de studie keken onderzoekers naar 59 vrouwen. De ene helft had een hoge middel-heup-verhouding en dus een ‘appelvormig figuur’. De andere helft was ‘peervormig’ en had meer vet rond de heupen. De onderzoekers onderzochten gedurende vier dagen hoe vatbaar de vrouwen waren voor stress.

Appelvormige vrouwen bleken stressgevoeliger dan andere vrouwen. Dunne appelvormigen waren weer stressgevoeliger dan mollige. Dunne appelvormigen maakten gedurende de hele proef veel cortison (stresshormoon) aan. Mollige vrouwen deden dat alleen tijdens de eerste dagen.

Cortison leidt tot vetafzettingen in de middensectie. Zeker op hogere leeftijd, als het lichaam minder oestrogeen of testosteron aanmaakt, wordt dat een probleem. Ook voor je gezondheid: vet op die plaats veroorzaakt welvaartsziekten als hartaandoeningen en kanker.

Cortison veroorzaakt een sterk verlangen naar suikers. Daaraan hoef je niet toe te geven. Stress kun je verder goed bestrijden met endorfines – stoffen die vrijkomen als je je lichamelijk inspant.

Het onderzoek is verschenen in Psychosomatic Medicine.

(Bron: WebMD)

Muziek troost

Mensen luisteren naar muziek als ze zich verdrietig voelen. Nu is aangetoond dat muziek ook systemen in de hersenen in werking stelt, die fysiek voor een blijer en gelukkiger gevoel zorgen. Dezelfde hersenstructuren die reageren op voedsel en seks worden ook geactiveerd door muziek.



De Australische onderzoekers Dr. Blood en Zatorre maakten gebruik van PET-scans om na te kunnen gaan welke delen van de hersenen door muziek worden gestimuleerd. Eerdere studies hebben al uitgewezen, dat de middenhersenen reageren op voedsel en seks met een gevoel van euforie. De PET scans wezen uit dat er in dit deel van de hersenen ook activiteiten worden ontplooid wanneer er naar muziek wordt geluisterd.

Hoe is dit onderzocht? Aan 10 muzikanten werd gevraagd om hun favoriete muziek te selecteren. Terwijl er een scan werd gemaakt, moesten ze een aantal maal naar vier verschillende audiostromen luisteren die steeds in willekeurige volgorde werden afgespeeld. De stromen bestonden uit: de geselecteerde muziek, andere muziek, algemene geluiden en stilte. Wanneer de deelnemers muziek hoorden die hun ‘kippenvel’ bezorgde, registreerde de scan activiteiten in dat deel van de hersenen dat ook reageert op voedsel en seks. Op de andere geluiden werd niet door de hersenen gereageerd.

De onderzoekers concluderen hieruit dat muziek een goede manier is om stress en verdriet te overwinnen.

Uiteraard spelen cultuur en persoonlijke voorkeur daarbij een grote rol. De ene persoon zal zich prettiger gaan voelen door rock, de andere persoon zal vooral geraakt worden door Beethoven. Maar het effect is in beide gevallen hetzelfde.

Waarom muziek bij mensen zo’n sterk effect te zien geeft, is nog niet helemaal duidelijk. Onze belangstelling voor voeding en seks heeft een functie in het voortplantingsproces, maar muziek is niet ontwikkeld om de kans op nageslacht te verhogen.

Hoe dan ook, je kunt hieruit concluderen dat luisteren naar muziek zowel ons welbevinden als onze lichamelijke toestand enorm veel goed doet, doordat het je hersenen een signaal van euforie laat produceren.

(Bronnen: LA Times, Associated Press)

Bijna 75% van de Nederlanders wordt eens in de twee weken geconfronteerd met stress. Bij ongeveer de helft daarvan is er sprake van een ongezond hoge dosis.

Onderzoekers brengen stress in verband met het ontstaan van acute en chronische aandoeningen. Stress (op het werk) veroorzaakt met name hart- en vaatziekten. Dat geldt vooral voor workaholics die geen afstand kunnen doen van hun werk.



Innemen van vitamine C dkan helpen. Uit onderzoeken wordt namelijk geconcludeerd dat vitamine C leidt tot afname van de stressreacties in je lichaam. Deze vitamine verlaagt namelijk de hoeveelheid cortisol in het bloed.

Cortisol is een hormoon dat in tijden van stress door de bijnieren wordt geproduceerd. Ook werd ontdekt dat in stresssituaties het lichaam meer vitamine C verbruikt dan normaal. Dit betekent dat het nemen van extra vitamine C de weerstand van het lichaam tegen stress flink kan verhogen.

Overigens kun je er beter niet voor kiezen om veel grapefruitsap te drinken. In grapefruit zit namelijk een enzym dat de afbraak van cortisol tot het minder werkende cortison vermindert. Daardoor blijft het stress-hormoon te lang in je lichaam actief.



De mens kan zelf geen vitamine C aanmaken in het lichaam, terwijl bijna alle planten en dieren dit wel kunnen. Als we op basis van lichaamsgewicht de hoeveelheid vitamine C zouden omrekenen die bijvoorbeeld een geit, een hond of een olifant in hun lichaam aanmaken, dan zou de mens zo ongeveer 3000 mg (3 gram) vitamine C nodig hebben. Het is moeilijk om 3 gram dagelijks via voeding in te nemen (in een sinaasappel bijvoorbeeld zit 50 mg vit C). Daarom wordt aanbevolen om extra vitamine C als supplement in te nemen.