Koffie

De gemiddelde koffiedrinker wordt niet alert en wakker door zijn eerste kop koffie die hij ’s ochtends drinkt. Dat zeggen onderzoekers van de University of Bristol tijdens de bijeenkomst van de British Nutrition Foundation.

Eén kop koffie bevat voor de doorsnee-koffiedrinkers nog niet voldoende cafeine om een effect te hebben op de alertheid of concentratie. Diegenen die gewend zijn aan koffie reageren daar niet op. Koffiedrinkers merken wel dat ze koffie nodig hebben om op gang te komen. Dat komt doordat ze een milde verslaving hebben ontwikkeld. Het eerste kopje koffie helpt om de ontwenningsverschijnselen weg te nemen. De alertheid die de koffiedrinker na één kop voelt, is eigenlijk niets meer dan het terugkeren naar de normale toestand, aldus onderzoeker Peter Rogers.
Matig gebruik van cafeine heeft overigens wel positieve effecten. Recent onderzoek laat namelijk zien dat een paar kopjes koffie per dag de hersenen beschermen tegen veroudering. Rogers stelt echter ook dat je het beste kunt kiezen voor decafé. Zodra je een doorsnee-koffiedrinker wordt, zit je volgens Rogers al in de spiraal van ontwenning.

(British Nutrition Foundation, mrt 2007)

Als het overslaan van je gebruikelijke kopje koffie zonder cafeïne al snel geïrriteerd raakt, ben je misschien ‘verslaafd’. Het merkwaardige is namelijk dat decafé nog genoeg cafeïne bevat om de concentratie en stemming te verbeteren, een wakker gevoel te geven.

Slechts zelden bevat decafé totaal geen cafeïne meer. De meeste merken bevatten nog 7 mg per kopje. Dat lijkt weinig in vergelijking tot andere drankjes: gewone koffie bevat ongeveer 100 mg cafeïne en in een glas cola zit ongeveer 50 mg. Maar cafeïne kan ook in lage dosering werkzaam zijn als stimulerend middel.
Bij normale dosering neemt dankzij gewone koffie vermoeidheid af en verbetert de stemming. Teveel cafeïne kan leiden tot nare effecten, zoals angstgevoelens en verhoging van de hartslag en bloeddruk. Het middel werkt verslavend, waardoor het staken van de gebruikelijke koffiedrinkgewoonte vervelende verschijnselen kan opleveren, zoals slaperigheid, prikkelbaarheid en hoofdpijn.

Hoe het komt is niet zeker te zeggen, maar sommige mensen zijn gevoeliger voor de effecten van cafeïne dan anderen. Als je al na het skippen van één kop koffie nare gevoelens krijgt, is het raadzaam om te stoppen met koffie drinken. Immers, hoge bloeddruk en nare lichamelijke problemen komen dan ook dichtbij. De echt hypergevoelige types doen er goed aan om ook de decafé voortaan weg te laten.

(Journal of Analytical Toxicology 2006 Oct;30(8):611-613.)

Negen niet zo sportieve vrouwen werd gevraagd om zwaar te trainen. Spierpijn was daarvan het logische gevolg. Een paar dagen daarna hadden de vrouwen nog steeds spierpijn, maar moesten ze nog eens een serie zware oefeningen uitvoeren. Ze kregen een uur voor de tweede training cafeïne òf een pijnstiller. Hadden ze een uur voor de nieuwe oefeningen cafeine binnengekregen, dan was hun spierpijn dertig tot vijftig procent geringer. Hoe zwaarder de tweede oefensessie, hoe groter het pijndempende effect van cafeïne.

Uit de resultaten van dit dubbelblind onderzoek blijkt dat cafeïne de spierpijn beter demt dan pijnstillende middelen zoals aspirine of ibuprofen.

(J Pain. 2006 Dec 8; [Epub ahead of print])

Bij een hoog cholesterolgehalte is het oppassen met Scandinavische koffie of met espresso. Dat was al bekend. Ongefilterde koffie verhoogt namelijk de concentratie vetachtige stoffen in het bloed, wat de kans op hart- en vaatziekten laat toenemen. Hoe dat precies in zijn werk gaat, is nu ontrafeld aan de hand van een promotieonderzoek op de Universiteit van Wageningen.

In ongefilterde koffie (pruttelkoffie en espresso) komt veel cafestol voor. Voor normale filterkoffie geldt dat niet. Dat cafestol misleidt de galzuurreceptor, wat directe gevolgen heeft voor de cholesterolspiegel. Gal is voor het lichaam dé manier om cholesterol kwijt te raken. Als de aanmaak van galzuur afneemt, stijgt de hoeveelheid cholesterol in de lever en uiteindelijk in het bloed.

Niet alleen espresso, maar ook Turkse koffie bevat hoge concentraties cafestol en is dus cholesterolverhogend.

(Weekblad voor Wageningen UR)

Onderzoekers in Amerika hebben uitgezocht wat de meeste koffie drinkers wel weten: koffie is verslavend.

Nederlanders drinken gemiddeld 142 liter koffie, wat neer komt op 3 kopjes koffie per dag. Koffie is, naast water, de meest gedronken drank. Wat consumptie betreft neemt Nederland per hoofd van de bevolking de zevende plaats in op de wereldranglijst. Alleen in Finland, Noorwegen, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Zwitserland wordt meer koffie gedronken.

De wetenschappers van de Universiteit van Baltimore zeggen dat is koffie juist zo verslavend omdat het overal verkrijgbaar is. De toegankelijkheid zorgt ervoor dat mensen makkelijk in hun koffiebehoefte kunnen voorzien. Wanneer er niet aan de behoefte wordt voldaan, ontstaan er ontwenningsverschijnselen als hoofdpijn, vermoeidheid en concentratieproblemen. Sommigen kunnen zich zelfs grieperig voelen, met de bijbehorende misselijkheid en spierpijn.

De onderzoekers willen dat cafeïneverslaving op de DSM-lijst komt.(Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Dit is een internationale standaard waarmee symtomen en verschijnselen van psychiatrische stoornissen, zoals verslaving, kunnen worden gediagnosticeerd.

Cafeïne als zuivere stof is een wit poeder dat een stimulerend effect heeft op ons centraal zenuwstelsel. Dit zorgt ervoor dat we ons beter kunnen concentreren en vermoeidheid wordt onderdrukt. Bij grote hoeveelheden, zo waarschuwt het Trimbos-instituut wel, kunnen op langere termijn problemen als slapeloosheid en rusteloosheid onstaan. Bovendien is er een risico van aantasting van hart- en bloedvaten. (Reuters)

Cafeïne wordt door talloze mensen als stimulerend ervaren. Sommigen ondervinden een onplezierig, angstig gevoel bij (over)consumptie. Genvarianten bepalen die overgevoeligheid.

Uit onderzoek blijkt dat maar liefst 30% van overgevoelig is voor cafeïne. Deze mensen hebben dezelfde basale reactie op cafeïne als de anderen: een gevoel van stimulatie, versnelde hartslag en een sneller-dan-normaal verrichten van psychomotore taken. Overgevoeligheid is dus niet onmiddellijk herkenbaar.

(Biocompare)

Hoewel bekend is dat koffie leidt tot toename van ervaren stress, geeft het middel een oppepper aan het zelfvertrouwen en maakt het mensen socialer en alerter. Maar is koffie nou een prettig hulpmiddel of werkt het averechts?

Onderzoekers van de universiteit in Bristol wilden hierover meer weten. Ze constateerden dat koffie inderdaad stressverhogend werkt. Vooral bij mannen. Mannen die in een team werken voelen zich gespannener na het drinken van koffie. Tegelijkertijd neemt hun arbeidsproductiviteit af in plaats van toe.

Het onderzoek werd recent uitgevoerd door professor Peter Rogers. Helaas is er online geen samenvatting beschikbaar.

In een langlopend onderzoek werd nagegaan in hoeverre koffie het ontstaan van diabetes type 2 bij mensen zonder hart- en vaatziekten kan voorkomen.

6.974 Finse mannen en 7.655 Finse vrouwen werden 12 jaar gevolgd. In de loop van die tijd werd bij 381 personen ouderdomssuikerziekte geconstateerd. Na correctie voor verschillende factoren (leeftijd en levensgewoonten) bleek er verband te bestaan tussen de hoeveelheid koffie per dag en de kans op diabetes type 2: hoe meer koffie, hoe lager dan kans op deze ziekte. Bij 10 of meer koppen per dag was het relatieve risico bij vrouwen 0,21 en 0,45 bij mannen. Het drinken van 0 tot 2 koppen per dag was niet van invloed.

Hoe dit effect tot stand komt is nog onbekend.

(Journal of the American Medical Association: 291:1213-1219, 10 maart 2004)

Als je graag tijdens de ochtenden koffie drinkt, doe je er verstandig aan om krachttraining of een fitnesssessie ook op de ochtend te plannen. Uit een onderzoek blijkt namelijk dat mensen na een kop koffie vlak voor een training ervoor zorgt dat er naderhand minder spierpijn ontstaat. Men denkt dat dit effect het gevolg is van de ontspannende werking die koffie op spieren heeft.

Gematigd koffiegebruik is veilig voor het leeuwendeel van de mensen, maar sommigen ervaren onwenselijke bijwerkingen. Mensen die gevoelig zijn voor cafeïne en daar teveel van binnen krijgen, kunnen last krijgen van toenemende hartslag, rusteloosheid, misselijkheid en slaapstoornissen. Als je ’s avonds moeilijk de slaap kan vatten, kun je het beste ’s middags al geen koffie meer drinken. Ook zwangere vrouwen en mensen met hart- en vaatziekten zouden het beste het drinken van koffie kunnen vermijden.

(Journal of Pain 2003;4(6):316-322)

Mensen die cafe•ne innemen ervaren bijna altijd bloeddrukverhoging. Bovendien maakt hun lichaam meer stresshormoon (epinephrine) aan, waardoor ze zich meer gespannen voelen dan mensen die kiezen voor decaf?.

Deze effecten van cafe¥ne houden zelfs tot na het naar bed gaan aan, ook als men geen cafe¥ne meer consumeert na 13.00 uur.



Een en ander blijkt uit onderzoek door James Lane van de Duke University waarover bericht wordt in Psychosomatic Medicine. Ieder ziektebeeld dat wordt be¥nvloed door stress (zoals ouderdomssuiker en PTST) wordt verergerd door koffie, concludeert Lane uit zijn bevindingen.

Koffie heeft dus lange-termijn-effecten. Men stelt daarom dat regelmatig koffiegebruik het risico op hart- en vaatziekten laat toenemen.

Uit onderzoeken blijkt dat 85% van de volwassenen dagelijks cafe¥ne inneemt in de vorm van koffie, softdrinks en thee. 12 uur na het consumeren van cafe¥ne bevat het lichaam nog een achtste deel van de hoeveelheid die je binnenkreeg.

Lane stelt: ‘Koffie schrappen kost niks en zou ervoor kunnen zorgen dat je je beter voelt. Het is waard om eens te proberen‘.

(Psychosomatic Medicine 64:593-603, Reuters health).

Bekend is dat stress ons sneller laat verouderen. En koffie kan bijdragen aan uitputting van de bijnieren, waardoor belangrijke hormonen onvoldoende beschikbaar zijn. Dat kan leiden tot vermoeidheidsklachten.

Cafeïne versnelt het verouderingsproces door de immuniteitsrespons te verzwakken. Dat komt voort uit de toename van stresshormonen en afname van DHEA.



Volgens Chernisek, auteur van ‘Cafeïne blues’:

(1) laat koffie de bloedsuikerspiegel stijgen en verstoort het het suiker-regulerend effect van insuline

(2) nemen door koffie de verkeerde vetzuren in het bloed toe.

(3) komt er door koffie meer homocysteïne in het bloed dat de kans op hart- en vaatziekten flink verhoogt,

(4) veroorzaakt het meer weerstand in de bloedvaten (verminderde bloedsomloop)

(5) nemen stresshormonen in het bloed toe en daarmee ook dè risicofactor voor diabetes

Zijn advies is duidelijk: drink zo weinig mogelijk koffie als je je jeugd wil bewaren.

Koffie vermindert de kans op tandbederf. Dat blijkt uit Italiaans onderzoek. De organismen in de mond die gaatjes veroorzaken kunnen door de stof trigonelline tot negentig procent minder goed hechten aan het oppervlak van de tanden.

(Bron: FoodNavigator)

De positieve werking van cafeïne is ons bekend: het maakt wakker, geeft energie. Maar de reacties verschillen van persoon tot persoon. In sommige mensen veroorzaakt het angst en onrust.

De fysieke verslaving begint al bij 2 á 3 cafeïnehoudende drankjes per dag bij een volwassene. Een kind heeft waarschijnlijk een veel lagere drempelwaarde en is daardoor nog veel sneller aangetrokken tot deze frisdranken. Bekend is dat zowel volwassenen als kinderen afkick-verschijnselen krijgen als ze stoppen met het innemen van cafeïne houdende dranken. Deze kunnen bestaan uit hoofdpijn en vermoeidheidsgevoelens. Klachten houden twee dagen aan. Goed om te weten, want deze informatie is nodig om het ‘probleem’ bij jezelf te herkennen. Je kunt dan de oorzaak van rusteloos gedrag zelf interpreteren.

De onderzoeker ziet het als groot probleem dat kinderen niet voldoende afweten van de verslavende werking van cola en de daarmee samengaande afkick-verschijnselen. Daarom kan het voorkomen dat ze dagen hebben dat ze minder dan optimaal functioneren. Dat heeft grote invloed op hun welbevinden volgens de psychofarmacoloog die het onderzoek leidde.

(Bronnen: Archives of Family Medicine, Science Daily, CNN health)

Voor meer informatie: http://www.cspinet.org/sodapop/

Laat het ene onderzoek voordelen zien van koffie, dan komt er daarna weer een nieuwe publicatie waarin de nadelige effecten onderstreept worden.

Een cardioloog uit Griekenland heeft nu geconstateerd dat de hoeveelheid cafeïne in één kopje al voldoende is om de wanden van je slagaders urenlang te verharden. Door verharde bloedvaten (aderverkalking) neemt de druk op het hart toe en daarmee ook de kans op een hartaanval. Daarom wordt mensen met een hoge bloeddruk geadviseerd om de koffie voortaan te laten staan.

(Reuters health)

Nederlandse onderzoekers hebben er overtuigende bewijzen gevonden dat pijnstillers de ziekte van Alzheimer (een bepaalde vorm van dementie) voorkomen. Uit een groots opgezet onderzoek onder 55+’ers werd geconcludeerd dat degenen die minstens 2 jaar achter elkaar dagelijks niet-steroïde, ontstekingsremmende pijnstillers (zoals aspirine) slikken 80% minder kans hebben om deze degeneratieve ziekte te ontwikkelen.

Het effect van een paar koppen koffie per dag is ongeveer net zo groot

Gedecafeïneerde koffie blijkt bij te dragen aan de ontwikkeling van artritis. Dat is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem de eigen weefsels aanvalt en dan in het bijzonder kraakbeen en bot.



Dat wordt afgeleid uit onderzoek onder meer dan 31.000 vrouwen van middelbare leeftijd, die vanaf 1986 tot 1997 werden gevolgd. 158 van hen bleken artritis te krijgen. Deze vrouwen zijn vergeleken met de anderen die de ziekte niet kregen.

Vrouwen mèt artritis bleken over het algemeen 4 of meer koppen per dag decafé te hebben gedronken.

Uit hun gegevens concluderen de onderzoekers dat je je kans op artritis 2 tot zelfs 4 keer zo groot maakt als je decafé drinkt. Drink je gewone koffie, dan loop je mogelijk geen verhoogd risico, maar dit wordt tegengesproken in ander onderzoek. Theedrinkers verlagen de kans op artritis met 60%.

De onderzoekers denken dat het gebruik van industriële chemicaliën bij het decafeïneren hier een rol bij speelt. Er komen steeds meer bewijzen voor dat de rol van omgevingsfactoren bij het ontstaan van artritis groot is.



De beste oplossing voor dit probleem is: stop met het drinken van koffie. Daarbij maakt het niet uit of het om gewone of decafé gaat. Dit is echter voor veel mensen een probleem, maar het van koffie-verslaving afkomen blijkt relatief simpel als je op de hoogte bent van de verschijnselen als je met koffiedrinken stopt. (Zie een eerder bericht).

In ieder geval is gematigd gebruik van koffie aan te raden.

(Bron: American College of Rheumatology’s annual meeting)

Het drinken van koffie of van andere dranken met cafeïne beperkt de bloedtoevoer naar de hersenen zò sterk dat het resultaat op scans van de hersenactivteit wordt vertroebeld.

Cafeïne blijkt de aders in de hersenen te laten samentrekken. Dit is wat de beperking in de bloedsomloop veroorzaakt.

Nu blijkt ook het volgende opzienbarend feit: als je regelmatig koffie drinkt, groeien er nieuwe bloedvaten in de hersenen als poging om de chronische beperking van de bloedsomloop te compenseren. Dit betekent dat de hersenen zich enigszins aanpassen aan je inname van koffie.

(United Press International via COMTEX)

Inmiddels zijn er heel wat negatieve berichten over koffie in de pers verschenen. Van alles zou cafeïne kunnen veroorzaken, van hart- en vaatziekten tot kanker. Is dat wel de waarheid? Niet helemaal, want sommige onderzoeken waren onbetrouwbaar (te kleinschalig, te haastig) en resultaten spreken elkaar tegen.



Nieuw onderzoek stelt nu onomstotelijk vast: cafeïne heeft geen schadelijk effect op het lichaam, zolang het maar gaat om gematigd gebruik. Daarmee wordt bedoeld: 3 kopjes per dag.

Cafeïne is geen drug, waaraan je verslaafd kan raken. Het blijft niet lang in het lichaam. Je kunt wel afhankelijk zijn van je dagelijkse kopje koffie en je rot voelen als je het niet krijgt, maar dat is wat anders dan verslaving.

Er zijn geen aanwijzingen dat cafeïne een factor is die de kans op kanker vergroot. Wèl is nu 100% zeker dat de kans op botontkalking vergroot wordt. Mensen die daar gevoelig voor zijn zouden hun koffiegebruik flink moeten beperken.

Cafeïne blijkt ook een positief effect op de gezondheid te hebben. Het verbetert motorische vaardigheden, reactietijd, redeneervermogens. Er zijn nu ook aanwijzingen dat het drinken van koffie het goede cholesterol (HDL) laat toenemen.

Het beste advies: ga na wat voor effect cafeïne in jouw lichaam heeft, want niemand anders kent je lichaam zo goed als jezelf.



(Bronnen: Food and Drug Administration, American Medical Association, Centers for Disease Control and Prevention)

Koffie blijft een geliefde drank om te onderzoeken. Dat komt natuurlijk in de eerste plaats omdat zoveel mensen elke dag hun kopje koffie niet kunnen missen. In de natuurgeneeskunde wordt koffie altijd afgeraden. Het zou verzuren. Maar officiële wetenschappelijke onderzoeken die in de loop van de jaren zijn gedaan, konden eigenlijk nooit de schadelijkheid ervan aantonen. In de jaren tachtig is veel koffie drinken wel geassocieerd met kanker aan de pancreas. Nooit is dit verband door ander onderzoek bevestigd. Wel is al langer bekend dat koffie bij vrouwen een negatief effect heeft op de botten. Koffiedrinken vanaf de puberteit vergroot aanzienlijk de kans op botontkalking op latere leeftijd. Koffie zou het cholesterol verhogen. Echter, dat is alleen het geval met gekookte koffie, dat in Nederland nauwelijks wordt gedronken. Toch verscheen onlangs een Noorse studie waaruit wel een verband bleek met hart- en vaatziekten. Namelijk een belangrijke risicofactor, het homocysteïne in het bloed, werd erdoor verhoogd (thee had dit effect trouwens weer niet).

Voor de koffieleuten bleek uit onderzoek in 2000 goed nieuws: er is een kleinere kans op Parkinson wanneer dagelijks drie koppen koffie of andere cafeïnerijke dranken gedronken worden. Dat geldt vooral voor mannen (60% kleinere kans op deze ziekte).

Een onderzoeker van de Universiteit van Maastricht, E. Hogervorst, heeft in koffie een simpel medicijn ontdekt tegen vergeetachtigheid. Die koppen koffie per dag verbeteren de geheugenfunctie.

Nadeel is dat dit effect alleen te zien is bij mensen die ouder zijn dan 40 jaar.

De werking van koffie berust op de stimulering van het centraal zenuwstelsel, waardoor de gebruiker o.m. verbeterde concentratie en een hogere alertheid ervaart. Voordat we nu allemaal massaal aan de koffie gaan, blijkt uit andere onderzoek dat voor koffiedrinken geldt: met mate. Niet meer dan 4 koppen per dag. Als je er meer binnenkrijgt, nemen de schadelijke kanten de overhand boven de gunstige uitwerkingen.

Vooral mensen met een hoge bloeddruk die iedere dag veel stress ervaren, doen er verstandig aan niet teveel koffie te drinken. De cafeïne voert de bloeddruk namelijk zo ver op dat de gezondheid schade kan oplopen.

(Bron: American Journal of Hypertension)